معتزليان در نكات بسيارى با شيعه هم سخن اند . علماى رجال شيعه از نجاشى ( متوفى 450 ق ) تا زمان ما در كتب رجال خود مسعودى را شيعه دانسته اند . مهمترين دليل شيعه بودن مسعودى دو كتاب موجود او - مروج الذهب والتنبيه والاشراف - است كه عقايد او را آشكار مىكند . به دنبال نام ائمه ، عليه السلام مى آورد و در هر باب فصلى جداگانه درباره زندگى ووفات ائمه ( ع ) باز مىكند و از قيامهاى شيعى با همدلى سخن مى گويد . نهايت آنكه بايد توجه داشت اين دو اثر ، تابهاى تاريخى هستند نه كلامى و كار مورخ جز كار متكلم است . خود مسعودى هم در مروج الذهب مى گويد : " هر كه بر اين تاب بنگرد بداند كه در ضمن آن مذهبى را يارى ندادم و از گفته اى طرفدارى نكردم . " البته مسعودى چند كتاب درباره اماميه يز تأليف كرده كه امروزه در درست نيست و چند و چون آن بر ما پوشيده است . برخى از محققان اروپايى مسعودى را شيعه اسماعيلى مى دانند . دليل آنان سفرهاى دور ودراز مسعودى است كه بى شباهت به سفرهاى دعاة اسماعيلى نيست ونيز اقامت ممتد او در اواخر عمر در مصر كه فاطميان اسماعيلى مذهب آنجا را فتح كردند ومقر خود ساختند . ولى فتح مصر به دست فاطميان بعد از مرگ مسعودى بوده است . در زمان حيات مسعودى مقر فاطميان در مغرب بود كه ظاهرا مسعودى به آنجا سفر نكرده است و اين البته با اسماعيلى مذهب بودن او منافات دارد . مسعودى نويسنده اى پركار و پر اثر بوده است . خود او در مروج الذهب و التنبيه والاشراف نام سى و چهار اثرش را آورده است كه با مروج والتنبيه سى و شش اثر مىشود كه در اين ميان بيست و سه اثر پيش از مروج ( سال تأليف 332 ) و شش اثر ميان مروج والتنبيه ( سال تأليف 345 ) و پنج اثر احتمالا ميان مروج والتنبيه تأليف شده است . در اينجا به اختصار به ذكر اين آثار مى پردازيم ، لازم به تذكر است كه جز مروج الذهب والنبيه والاشراف ، تمام آثار ديگر مسعودى از ميان رفته و هيچ نشانى امروزه از آنها در دست نيست . 1 . كتاب اخبار الزمان و من اباده الحدثان من الامم الماضية والاجيال الخالية والممالك الداثرة . اين كتاب كه در سى جلد تأليف شده ظاهرا مفصلترين اثر تاريخى