المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
275
مروج الذهب ( فارسى )
پس از آن خسرو پسر قباد پسر پرويز پادشاه شد و بقولى خسرو پسر پرويز بود وى در ناحيه ترك اقامت داشت و بسوى پايتخت عزيمت كرد و در راه پس از سه ماه پادشاهى كشته شد . پس از او پوران دختر خسرو پرويز پادشاه شد و مدت شاهيش يك سال و نيم بود پس از آن يكى از خاندان شاهى از فرزندان شاپور پسر يزدگرد خطا كار كه فيروز خشنشده نام داشت بپادشاهى رسيد و مدت پادشاهيش دو ماه بود پس از آن آزرميدخت دختر خسرو پرويز پادشاه شد و پادشاهيش يك سال و چهار ماه بود پس از آن فرهاد خسرو پسر خسرو پرويز كه طفل بود بپادشاهى رسيد و پادشاهيش يك ماه و بقولى چند ماه بود . پس از آن يزدگرد پسر شهريار پسر خسرو پرويز پسر هرمز پسر انوشيروان پسر قباد پسر فيروز پسر بهرام پسر يزدگرد پسر شاپور پسر هرمز پسر شاپور پسر اردشير پسر ساسان بپادشاهى رسيد وى آخرين پادشاه ساسانى بود و پادشاهيش تا وقتى كه در مرو خراسان كشته شد بيست سال بود . هنگام قتل وى هفت سال و نيم از خلافت عثمان بن عفان رضى الله عنه ميگذشت و سال سى و يكم هجرت بود . درباره مدت شاهى و زمان قتل او جز اين نيز گفتهاند . مسعودى گويد بيشتر علاقمندان تاريخ و سرگذشت ايرانيان بر اين رفتهاند كه همه شاهان ساسانى از اردشير پسر بابك تا يزدگرد پسر شهريار از مرد و زن سى پادشاه بودهاند دو زن و بيست و هشت مرد . در بعضى تواريخ ديدم كه شمار شاهان ساسانى سى و دو شاه بود و شمار شاهان طبقه اول كه ايرانيان قديم بودند از كيومرث تا دارا پسر دارا نوزده پادشاه بود يكى زن كه همايه دختر بهمن بود و افراسياب ترك و هفده مرد ديگر و شمار ملوك طوايف كه ياد كردهايم از كشته شدن دارا پسر دارا تا ظهور اردشير پسر بابك يازده پادشاه بود كه شاهان شيرواران بودند و ديگر ملوك طوايف را بانتساب آنها اشكان گفتند پس جمع ملوك از كيومرث پسر آدم كه به نظر ايرانيان ، چنان كه گفتهاند ، اولين ملوك بنى آدم بود تا يزدگرد پسر شهريار