المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

6

مروج الذهب ( فارسى )

احدثوه من السير فى ايامهم تأليف ابو عبد الرحمن خالد بن هشام اموى و كتاب تاريخ قاضى ابو بشر دولابى و الكتاب الشريف فى التاريخ و غيره من الاخبار تأليف قاضى ابو بكر محمد بن خلف بن وكيع و كتاب السير و الاخبار محمد بن خالد هاشمى و كتاب التاريخ و السير ابو اسحاق بن سليمان هاشمى و كتاب سير الخلفاى ابو بكر محمد ابن زكرياى رازى مؤلف كتاب المنصورى فى الطب و كتابهاى ديگر . ابو عبد الله مسلم بن قتيبه دينورى نيز كتابها و تأليفات بسيار دارد چون كتاب موسوم به المعارف و كتابهاى ديگر . تاريخ ابو جعفر محمد بن جرير طبرى از همه كتابها و تأليفات ديگر سر است كه اقسام حوادث و سرگذشتهاى گوناگون را فراهم آورده و از علوم مختلف سخن دارد و كتابى بسيار سودمند و نافع است و چرا نباشد كه مؤلف آن فقيه عصر و زاهد دهر بود كه فقيهان بلاد و دانايان سنت و اخبار ، علم از او گرفتند . و نيز كتاب تاريخ ابو عبد الله ابراهيم بن محمد بن عرفه واسطى ملقب به نفطويه كه از نكات كتب خواص و دقايق بزرگان سرشار است . وى در كار تأليف و تصنيف از همه مردم روزگار خويش نكوتر و روشن‌تر و خوش سليقه‌تر بود . محمد بن يحيى صولى در تأليف خود موسوم به كتاب الاوراق فى اخبار الخلفاء من بنى العباس و بنى اميه و شعرائهم و وزرائهم به همين روش رفته و نكته‌ها آورده و مطلبها ياد كرده كه ديگران ندانسته‌اند و خاص اوست كه شخصاً ديده است . وى از علم و معرفت بهرهء كافى داشت و در تأليف و تصنيف چيره دست بود و هم كتاب الوزراء و اخبارهم تأليف ابو الحسن على بن حسن معروف به ابن ماشطه كه حوادث را تا آخر دوران الراضى بالله رسانيده است و هم ابو الفرج قدامة بن جعفر كاتب در تأليف و تصنيف خوش سليقه بود ، كلمات را مختصر و معانى را بذهن نزديك ميكرد و اگر خواهى اين نكته بدانى كتاب تاريخ وى را كه بنام زهر الربيع معروفست و هم كتاب الخراج او را بنگر تا حقيقت گفتار و درستى توصيف ما را عيان بينى . و هم كتاب ابو القاسم جعفر بن محمد بن حمدان موصلى فقيه دربارهء