112 ذكر اخبار دربارهء جابجا شدن درياها و شمه‌اى از خبر رودهاى بزرگ صاحب منطق گفته است كه درياها بمرور زمان و گذشت قرون جابجا مىشود و بمكانهاى مختلف ميرود و همهء درياها متحرك است ولى اين حركت اگر مقياس آبها و وسعت و سطح درياها و عمق فوق العادهء آن به نظر گرفته شود چنان مىنمايد كه گويى ساكنست . همهء جاهاى مرطوب زمين هميشه مرطوب نمىماند و جاهاى خشك زمين هميشه خشك نخواهد بود و بوسيلهء ريزش يا قطع رودها تغيير و تبديل مييابد به همين جهت محل دريا و خشكى نيز تغيير مييابد و محل خشكى هميشه خشكى نميماند و محل دريا هميشه دريا نمىماند بلكه ممكن است جايى كه وقتى دريا بوده خشكى باشد و جايى كه وقتى خشكى بوده دريا باشد و علت آن جريان آب رودخانه‌هاست ، زيرا بستر رودخانه‌ها نيز چون حيوانات و نباتات جوانى و پيرى و زندگى و مرگ و پيدايش و نشور دارد با اين تفاوت كه جوانى و پيرى حيوان و نبات قسمت بقسمت نيست بلكه همهء اجزاى آن با هم جوان و بزرگ مىشود و به همين كيفيت پير مىشود و با هم در يك وقت ميميرد ولى زمين در نتيجهء دوران خورشيد قسمت بقسمت پير و بزرگ مىشود . كسان دربارهء رودها و چشمه‌ها خلاف كرده‌اند كه آغاز پيدايش آن از كجا بوده است . گروهى بر آنند كه منبع همهء رودها يكيست و آن درياى اعظمست كه دريايى شيرين است و اين بجز درياى اقيانوس است .