كسان را دربارهء بعد زمين سخنهاست . بيشتر بر آنند كه از مركز زمين تا آنجا كه هوا و آتش بنهايت مىرسد يكصد و شصت و هشتهزار ميل است . زمين سى و هفت بار از ماه بزرگتر است . و بيست و سه هزار بار از عطارد بزرگتر است وهم بيست و چهار هزار بار از زهره خورشيد نيز يكصد و شش بار و يك چهارم و يك هشتم از زمين و يك هزار و ششصد و چهل بار از ماه بزرگتر است و همهء زمين يك نيمه يك دهم يك هشتم خورشيد است . قطر خورشيد چهل و دو هزار ميل است . مريخ نيز شصت و سه بار از زمين بيشتر است و قطر آن هفتاد و هفتهزار و نيم ميل است . مشترى هشتاد و يك بار و نصف و ربع برابر زمين است و قطر آن سى و سه هزار و دويست و شانزده ميل است . زحل نود و نه بار و نيم از زمين بزرگتر است و قطر آن سى و دو هزار و هفتصد و هشتاد و شش ميل است . اما حجم ستارگان ثابت كه در مشرق اول است و جمله پانزده ستاره است ، هر يك نود و چهار و نيم بار از زمين بزرگتر است و دورى آن از زمين چنانست كه نزديكترين فاصلهء قمر نسبت به آن يكصد و بيست و چهار هزار ميل است و اكثر فاصلهء عطارد از زمين نهصد و سى و هفت هزار ميل است و اكثر فاصلهء زهره از زمين چهار هزار هزار و يكصد و نود و شش هزار ميل است و بيشتر فاصلهء خورشيد از زمين چهار هزار هزار و هشتصد و بيست هزار و نيم ميل است و اكثر فاصلهء مريخ از زمين سى و سه هزار هزار و ششصد هزار ميل و چيزى است و اكثر فاصله مشترى از زمين پنجاه و چهار هزار هزار و يكصد و شصت و شش هزار ميل كمى كمتر است و بيشتر فاصلهء زحل از زمين هفتاد و هفت هزار هزار ميل اندكى كمتر است و فاصلهء ستارگان ثابت از مركز زمين به همين اندازه است . اهل نجوم از اين تقسيم و درجه‌ها و مقياسها كه گفتيم علم تقويم و پيش بينى كسوف را استخراج كرده‌اند و بكمك آن ابزارها و اسطرلابها را پديد آورده‌اند و همهء كتب خويش را بر اساس آن تأليف كرده‌اند و اين بابى است كه اگر خواهيم شمه‌اى از آن بگوييم سخن بسيار و دامنه‌دار شود ، فقط چيزى از اين فنون بگفتيم تا نمونهء