از مغرب بمشرق ميگردد و قدما را دربارهء اين مطالب دلايلى هست كه ذكر آن بدرازا ميكشد . ستارگان مرتب كه مىبينيم و ديگر ستارگان در فلك هشتم است كه بر دو قطب بجز دو قطب بفلك اعظم كه از پيش گفتيم هميگردد ، به پندار آنها دليل اينكه حركت بروج غير از حركت افلاكست اينست كه حركت بروج - دوازده‌گانه متعاقب يك ديگر است و از جاى خود منتقل نميشود و حركت آن بطلوع و غروب تغيير نمىيابد و نيز هر يك از ستارگان هفتگانه حركتى به غير از ديگران دارد و حركات آن مختلف است مثلًا حركت ستاره‌اى تندتر است ، يكى بجنوب و ديگرى بشمال مىرود . تعريف فلك بنزد قدما اينست كه فلك نهايت حركت علوى يا سفلى طبايع است و حد فلك از لحاظ طبايع اينست كه فلك شكلى مدور است و شكل دايره از همه اشكال وسيعتر است و به همه شكلهاى ديگر احاطه دارد . مقدار حركت ستارگان در افلاك مختلف است ، ماه در هر برج دو روز جا دارد و فلك مقدار حركت ستارگان در افلاك مختلف است ، ماه در هر برج دو روز جا دارد و فلك را بيك ماه مىپيمايد ، خورشيد در هر برج يك ماه ميماند ، عطارد بهر برج پانزده روز مقام دارد ، زهره در هر برج بيست و پنج روز مقام دارد ، مريخ در هر برج چهل و پنج روز مقيم است ، مشترى در هر برج يك سال مقيم است و زحل در هر برج سى ماه مقيم است . بگفتهء بطليموس مؤلف المجسطى دور زمين با كوهها و درياها بيست و چهار هزار ميل است و قطر يعنى عرض و عمق آن ششهزار و ششصد و سى و شش ميل است و اين مطلب را از آنجا بدست آورده‌اند كه ارتفاع قطب شمال را در دو شهر كه از خط استوا بيك فاصله بوده گرفته‌اند چون شهر تدمر كه در صحراى ميان عراق و شام است و شهر رقه ، و ارتفاع قطب را در رقه سى و پنج و يك سوم درجه و در تدمر سى و چهار درجه يافته‌اند كه يك درجه و يك سوم تفاوت داشته است ، آنگاه فاصلهء رقه و تدمر را مساحى كرده‌اند كه شصت و هفت ميل بوده ، از اين قرار اين مقدار از فلك با شصت و هفت ميل زمين برابر است و فلك ششصد و شصت درجه است بدلايلى كه