اين واقعه نيز عرض مىنمودم كه تويى كه مظهر كمالات الهى ، تويى كه مخزن اسرار الهى و تويى كه مقصودى از خلق كونين ؛ و آن حضرت تصديق مىفرمودند . بعد از آن عرض نمودم كه ، يا رسول الله ! اقرب طريق به جناب اقدس الهى كدام است ؟ فرمودند كه ، آنچه مىدانى . عرض كردم كه ، از كدام طريق بروم ؟ فرمودند : به همين راهى كه مىروى . . . بعد از صحّت ، شروع در روضة المتقين شد و به اندك زمانى به اتمام رسيد و باز شروع در اين شرح شد و تا غايت ، يك سال است با اشتغال بسيار قريب به صدهزار بيت نوشته شده و شرح صحيفهء كامله و تفسير مجمع البحرين نيز شروع شده است . اميد از فضل الهى دارد كه همه تمام شود . . . در واقعه‌اى ديدم كه عالمگير خواهد شد كه در جميع بلاد و اهل ايمان منتشر شود كه اين شكسته را ياد كنيد . ( لوامع ، 1 / 3 - 5 ) وى در كتاب روضة المتقين ( 13 / 234 - 235 ) نيز شرحى از انگيزهء خود در تأليف آن كتاب كه بيان همين خواب است بيان كرده است . دوران رياست علمى مرحوم آخوند ، بيش از همه در دوران شاه عباس دوم ( سلطنت از 1052 تا 1077 ) بوده و كتاب لوامع را به نام همين شاه تأليف كرده است . وى اين دوره را ، دورانى مىداند كه « علماى دين مبين » « به ميامين توجهات شاهنشاهى » توانسته‌اند تا در « ترويج شريعت غرّا » تلاشى كنند . از جمله « بهره اين بىبضاعت » هم آن شده است كه « چون اخبار اهل بيت رسالت كه مشكات انوار علوم ربانى و مخزن حكم و اسرار فرقانىاند » و در دورانى طولانى « به جهت استيلاى سلاطين جور و ائمهء ضلال اين علم شريف متروك و منسوخ گرديده بود » توانست تا قدمى در « احياى مراسم و تبيين معالم آن » بردارد ، به طورى كه پس از آن ، « اكثر علماى زمان متوجه ترويج و تحصيلش گرديده‌اند » . زمان تأليف كتاب ، وقتى است كه مؤلف قدم در « اوايل خيابان عشر هفتم » زندگانى نهاده است . . . [ وى متولد 1003 است و كتاب هم در 1065 و 1066 تأليف شده است . ] اما اين كه چرا در اين شرح ، زبان فارسى را انتخاب كرده ، خود دليلش را شرح داده است : از آنجا كه « ساكنان اين ديار را تكلّم به لغت فارسى واقع مىشود و هريك از ايشان را تتبّع و تعلّم لغت عرب ممكن نيست ، و به سبب اين ، بسيارى از اين گروه از مطالعهء كتب حديث و شرح مذكور بىبهره بودند » از ناحيهء « حكم نافذ الاذعان » « افق شهريارى » گفته شد تا « اين فقير كتاب مسطور را به فارسى ترجمه نمايم « و چون غرض كلى انتفاع عموم خلايق است ، فارسى آن را قريب به فهم ايراد نموده متوجه عبارات مغلق و استعارات مشكل نگردم . » اين اقدامى است كه بعدها فرزندش و بسيارى از عالمان ديگر اين عهد در