مرا نخواهند گذاشت كه داخل خانه‌هاى بيرونى شوم ، چه جاى خلوتخانهء تو . چون اين را گفتم خنده كرده گويا نفهميد منظور من از اين سخن چه بود و اما شما بفهميد و بدانيد كه در اين صورت كه حالا هستيد به پيش همه‌كس اعتبار داريد ، مبادا خود را از اين صورت به صورت ديگر برگردانيد و از اعتبار و عزّت افتاده حيران بمانيد . اما به حمد الله و المنّة هر چند رفائيل كارش دروغ گفتن بود ، اما اين حرف راست او دربارهء كمترين به لطف خدا دروغ بيرون آمد ، زيرا كه به الطاف الهى و شفقت حضرات ائمهء معصومين عليهم السلام و توجّه پادشاه اسلام كه در اين عصر به عدالت بر مسند فرمان‌دهى متمكن است اعتبار فقير زياده بر آن است كه اعتبار ايام كفر را به توان سنجيد . . . و نيز اميدوارم كه بعد از تقرير اعتقادات نصارا ، شيعيان امير المؤمنين عليه السلام رشتهء محبت و رعايت اين طايفه را از ايوان دل گسيخته و به نظر حقارت در ايشان نگاه كنند تا آن كه اين وصلت رفائيل كه نزد ايشان مشهور است به هم خورده ، باعث اين شود كه بيشتر رغبت به قبول اسلام كنند . « 1 » حقيقت آن است كه احترام به فرنگيان در ايران دورهء صفوى كه محتملا از عصر شاه عباس اول معمول شده ، نكتهء مورد توافق است . فرنگيان خود در سفرنامه‌هايشان مكرر يادآور شده‌اند كه به همان ميزان كه تركها از آن‌ها متنفرند ، در ايران مورد احترام ايرانيان قرار دارند . طبيعى است كه از اين وضعيت دو برداشت متفاوت مىتوان داشت . يكى همان‌كه على قلى به آن توجه كرده و ديگرى نوع برخورد ايرانيان با ساير ملتها كه از سر تسامح بوده است . على قلى در جاى ديگر به شرح اختلافات مذهبى در اروپا پرداخته و مىنويسد : « و چنانچه نصارا خود ادعا مىكنند كه پيشوايان ايشان به دست جماعت ياقوبيت و نستوريين « 2 » و تا امروز بدست لوترن و كالونيست و سيسماتسى « 3 » كه همه دعوا مىكردند و مىكنند كه ما پيرو واقعى دين حضرت عيسى مىباشيم ، كشته شده‌اند و كشته‌شدگان به دست ايشان را نصارا شهيدان در راه خدا و حضرت عيسى دانسته پرستش مىنمايند و پادشاهان ايشان ، از اول مثل قسطنطين تا آخر از قبيل پادشاهان ، حال ؛ يعنى آلمان و فرنسيس و پرتگال « 4 » و غيره در هرجا كه جماعت مذكوره به دستشان مىافتد با وجود آنكه ادعاى دين حق حضرت عيسى مىكنند » . اشارهء ديگر او به تشكيلات انگيزيسيون و تفتيش عقائد در اروپاست . وى مىنويسد :

--> ( 1 ) . جديد الاسلام ، على قلى ، هداية الضالين ، نسخهء 12116 آستان قدس رضوى ، برگ 176 و 177 ( 2 ) . يعقوبيان و نسطوريان . ( 3 ) . لوتر و كالون مشهورند ؛ اما سيسماتسى را نشناختيم . ( 4 ) . آلمانيها ، فرانسويها و پرتغاليها .