الشيخ رسول جعفريان
969
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
هيئت را داشته ، سخن مىگفته است . مقامات كليسايى ديگرى كه پس از كشيشان اگوستينى به ايران آمدند ، كشيشان كارملى پابرهنه بودند كه به نمايندگى واتيكان در دربار ايران بسر مىبردند . « 1 » از جمله رهبران اين فرقه جان تاداودى سان اليزئو ( جان تادئوس 1633 م ) بود كه دلاواله مىگويد : او را به نام پدر جووانى خطاب مىكردند . اين شخص در قزوين به ديدار شاه آمد و به نوشتهء دلاواله ، وقتى شاه از او پرسيد كه دير نزد او آمده ، گفت ، طبق دستور شاه ، مشغول ترجمهء زبور داود از كتاب مقدس بوده است . « 2 » فيشل گزارش دقيقترى از اين ماجرا به دست داده است . او مىنويسد : در سال 1604 زمانى كه نخستين كشيش كارملى از طرف پاپ به دربار ايران مىآمد تا شاه عباس را بر ضد تركان عثمانى تحريك كند ، كاردينال برنارماسييووسكى نسخهاى مشتمل بر هشتاد و شش صفحه مصوّر و مذهّب از عهد قديم نوشتهشده بر پوست كه هر صفحهء آن داراى چهار تصوير بود به او داد تا به شاه تقديم كند . اين نسخه كه توضيحات عكسهاى آن به زبان لاتينى بود در سال 1658 ميلادى در قزوين به شاه عباس تقديم شد . چون شاه لاتينى نمىدانست و از سوى ديگر علاقهمند بود تا مقصود تصاوير را بفهمد ، به يكى از علماى ايرانى دستور داد تا توضيح هريك از تصاوير را به فارسى بنويسد . براى اينكه آن عالم ايرانى بتواند كار خود را بدرستى انجام دهد ، به او دستور داده شد با مبلغان كارملى در تماس باشد و آنچه را نمىداند از ايشان بپرسد . اين كار انجام شد و همان نسخه اكنون موجود است . فيشل مىافزايد كه اين نخستين ارتباط شاه عباس اول با كتاب مقدس ، سبب شد كه او علاقهمند به ترجمهء متن مزامير و انجيل شود ، اين شخص همان است كه دلاواله از او ياد كرده است . فيشل مىنويسد كه كار ترجمه از سال 1616 م در اصفهان آغاز شد . در كار ترجمهء مزامير يك يهودى اصفهانى دستيار كشيش كار ملى بود . اين كشيش در مارس 1615 در نامهاى نوشت : من مشغول تأليف كتابهايى به زبان فارسى هستم و اين كار پرزحمتى است و در آن سه ملاى ايران و يك ربانى يهودى متولد اصفهان با من كار مىكنند . اين آخرى ، متنها را از عبرى ترجمه مىكند و من پس از مقابله با متن لاتين ترجمهها را اصلاح مىكنم . . . دو نفر ايرانى ، ترجمهها را به خط فارسى مىنويسند . فيشل با اشاره به اينكه اين تنها ترجمهاى بوده كه در عهد سلطنت شاه عباس صورت گرفته ، مىگويد كه ترجمهء مزامير در قزوين به شاه داده شد و اكنون نسخهء آن در آكسفورد موجود است . « 3 »
--> ( 1 ) . شوستر والسر ، ايران صفوى از ديدگاه سفرنامههاى اروپائيان ، صص 67 - 68 ( 2 ) . دلاواله ، سفرنامه ، ص 315 ( 3 ) . مجلهء راهنماى كتاب ، ترجمههاى تورات و انجيل ، سال سوم ، صص 22 - 23