رسالهء جواب المسائل الثلاث از مرحوم مجلسى ، همان‌طوركه از نامش به دست مىآيد . در پاسخ سه سؤال از وى دربارهء موضعش در برابر حكما ، اصوليان و اخباريان و صوفيه نگاشته شده است . بخش عمده اين رسالهء كوتاه ، به پاسخ وى دربارهء مسألهء تصوف اختصاص يافته است . پرسشگر ، آن گونه كه در برخى از نسخه‌ها آمده است ملا خليل قزوينى است . ملا خليل صاحب شرحى فارسى بر اصول و فروع كافى با نام صافى است . او درگير با ملا محمد طاهر قمى دانشمند معروف ضد صوفى بوده است . « 1 » در اين كه پرسشگر ملا خليل قزوينى ( 1001 - 1089 ) باشد ، بعيد مىنمايد . وى از شاگردان شيخ بهايى بوده و با توجه به موقعيتى كه داشته است ، نمىتوان تصور كرد كه او چنين پرسش‌هايى از مرحوم مجلسى كرده باشد . گفتنى است كه خود او به تعبير افندى « من زمرة المنكرين للتصوف و الحكمة و القادحين منهم بما لا مزيد عليه » بوده است . « 2 » در اينجا متن رسالهء علامهء مجلسى را كه در صورت صحّت ، مىتواند روشنگر مواضع وى باشد ، به چاپ مىرسانيم . نسخه‌هايى كه بر اساس آن‌ها اين متن به چاپ مىرسد ، عبارت است از : نسخهء شمارهء 880 مرعشى كتابت 1292 ؛ نسخهء شمارهء 3119 مرعشى كتابت 1263 ؛ نسخهء شمارهء 7294 مرعشى كتابت 1214 ؛ نسخهء شمارهء 6419 مرعشى كتابت 1263 . در نسخهء 3119 آمده است : « رسالهء اجوبه به سؤالات ملا خليل از جناب آخوند ملا محمد باقر مجلسى رحمة اللّه عليه » . در فهرست ، اين رساله‌ها تحت عنوان « پاسخ پرسشهاى ملا خليل قزوينى » ثبت شده است . ولى در نسخه‌هاى ديگر نامى از ملا خليل نيست ، جز آن كه در خود متن مرحوم مجلسى ، سائل را چنين توصيف مىكنند : « آن برادر ايمانى و خليل روحانى » كه صرف نظر از معناى لغوى ، مىتواند اشاره به ملا خليل نامى باشد . رسالهء مزبور را معصوم على شاه در طرائق الحقائق ورده است كه البته متن آن بسيار ناقص و افتادگى فراوان دارد ، « 3 » به طورى كه در اين هشت صفحه ، دهها مورد اختلاف نسخه موجود و در برخى موارد ، چند سطرى افتاده است . همچنين بر اساس آنچه مشار آورده : رسالهء جواب المسائل الثلاث در سال 1311 همراه با تشويق السالكين مجلسى اول به چاپ رسيده است . « 4 » به نظر مىرسد كه علاقه‌مندان به تصوف ، سخت جانب‌دار درست دانستن اين

--> ( 1 ) . نك : شيرازى ، طرائق الحقائق ، ج 1 ، ص 178 ( 2 ) . افندى ، همان ، ج 2 ، ص 261 ( 3 ) . شيرازى ، طرائق الحقائق ، ج 1 ، ص 284 - 280 ، اظهار شده كه اين رساله در ضميمه مجموعه تذكرة الاولياء ذهبيه نيز چاپ شده است . بنگريد : دنباله جستجو در تصوف ايران ، ص 374 ( 4 ) . مشار ، خان بابا ، فهرست مؤلفين ، ج 2 ، ص 33