فارسى ، از وى به عنوان كسى ياد كرده است كه با تأليف كتاب و امر و نهى به برخورد با هواپرستان و بدعت گران ، به ويژه صوفيان پرداخته است . « 1 » مفصل‌ترين اطلاعات در اين باره در كتاب فوائد الصفوية آمده است كه البته همهء آن‌ها دقيق نبوده و به نظر مىرسد ، به دليل گرايش مؤلف به تصوف ، مطالب گفته شده ، تا اندازه‌اى تند مطرح شده است . ابو الحسن قزوينى كه كتابش را در سال 1211 هجرى نگاشته ، بدون ياد از منبعى خاص ، مطالبى را در اين زمينه ارائه كرده است . وى با اشاره به سياست شاه سلطان حسين در جايگزين كردن « سادات و فضلاى متقى و پرهيزگار به جاى امراى شهرها » مىنويسد : آنچه ملا محمد باقر مجلسى كه استاد آن حضرت بود ، عرض مىنمود ، به اجابت مقرون بود . در اكثر امور ملكى و مالى به صلاح و صواب ديد فضلا و علما مىفرمود و طريقهء صوفيه كه شعار و اطوار سلسلهء عليّهء صفويه بود ، برانداخت . از آن جمله توحيدخانه « 2 » كه در دولت خانهء آن حضرت متصل [ به ] عالىقاپو بود و هر شب جمعه ، مشايخ صوفيه جمع شده ، با خلفا و امراء وجد كرده و يا هو مىزدند ، موقوف فرمود . جميع مشايخ صوفيه را از اصفهان بيرون كردند . از آن جمله علامهء زمان وحيد دوران ملا صادق اردستانى با بيست نفر از شاگردان معتبر او كه هريك فضيلت تمام داشتند ؛ از جمله شاگردان او يكى شيخ محمد على حزين لاهيجى است كه از اصفهان اخراج كردند و از باقى ممالك محروسه نيز آنچه صوفيه و مريدانشان بودند ، بدر كردند . » اين گفتار تند قزوينى ، وقتى بيشتر افراطى و ناصواب به نظر مىآيد كه مؤلف در عبارت بعدى مىنويسد : در مرتبه‌اى كه در كارخانه‌هاى كوزه گران ، هرجا سبويى دهن تنگى به نظر شاگردان ملا محمد باقر در آمد ، شكستند و تأويلش چنان كردند كه در هنگام وزيدن باد از دهن كوزه‌ها هو برمىآمد و اين آواز يا هو زدن شيوهء صوفيان است . در عصر آن حضرت كسى را ياراى آن نبود كه جبهء پشم شتر يا لباس پشمينه تواند پوشيد ؛ تابعان فاضل مجلسى مىگفتند كه اين لباسها ، پوشش صوفيان است . » و عجيب‌تر اين ادعاى ابو الحسن قزوينى دربارهء مجلسى است كه « و طريقهء مذهب اخبارى اثناعشريه را در عصر آن حضرت متروك ساخت و شيوهء اصولى را رواج داد » . « 3 » از عبارات بالا ، آشكارا بوى تعصب مىآيد ؛ به ويژه آنچه دربارهء اخراج فردى مانند حزين لاهيجى گفته شده است ؛ در واقع اگر اين مطلب اصلى داشت ، مىبايست لاهيجى در

--> ( 1 ) . بحرانى ، شيخ يوسف ، لؤلؤة البحرين ، ص 55 ( 2 ) . دربارهء توحيدخانه بنگريد : دانش‌پژوه ، فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانه آستانه مقدسه قم ، صص 95 - 97 ، 27 - 28 . ( 3 ) . قزوينى ، ابو الحسن ، فوائد الصفوية ، صص 78 - 79