مىكند » . اين « نامرد دعواى مريدى اين فقير مىكرده و به سبب آن كه اين شكسته دانسته بود كه او ديوانه نيست و مكار است و بداعتقاد . . . او را از پيش خود رانده » . وى بر آن است تا در « بيان حال او رسالهء على حده » بنويسد . « القصه ، عاقل بايد كه از لافهايى كه آن طور زنديقى زند كه فلان را من كشتم و فلان را من بيمار كردم و فلان را من شفا دادم ، فريب نخورد » . ( برگ 22 ) مع‌الاسف نسخهء موجود از اين رساله ناقص بوده و نسخهء ديگرى از آن نمىشناسيم . 2 - ملا محمد طاهر قمى و تلاش بر ضد تصوف ملا محمد طاهر بن محمد حسين شيرازى قمى « 1 » ( م 1098 ) امام جمعهء شهر قم و از علماى معاصر مجلسى اول و دوم بوده و به عنوان عالمى بنام ، در دربار صفوى صاحب نفوذ بوده است ؛ به طورى كه عبد الحى رضوى از وساطت وى براى شخص متهمى نزد شاه صفى ياد كرده و تأثير آن را يادآور شده است . « 2 » ملا محمد طاهر كتاب عقائدى كوتاه خود را نيز با نام جامع صفوى به نام شاه صفوى نوشته است . « 3 » با اين حال ، گزارش شده است كه وى بر ضد شاه سليمان كه مى مىنوشيد ، سخن مىگفت كه خشم شاه را برانگيخت ، و تنها وساطت برخى از فرماندهان سبب شد تا شاه از تصميم كشتن ملا محمد طاهر بازگردد . « 4 » وى به وجوب نماز جمعه در عصر غيبت اعتقاد داشته و در اين باره ، دو رساله نوشته است . برخى قمى را از اساتيد علامهء مجلسى و شيخ حر دانسته‌اند . « 5 » اگر چنين باشد ، مىتوان حدس زد كه انديشهء ضديت با تصوف در اين دو نفر ، دست‌كم تا اندازه‌اى متأثر از ملا محمد طاهر بوده است . يكى از زمينه‌هاى اصلى كارهاى علمى قمى ، آثارى است كه بر ضد صوفيان تأليف كرده است ؛ به طورى كه مىتوان گفت ، اين گرايش در كنار گرايش اخبارگرايى معتدل او ، دو وجه عمدهء فكرى او به شمار مىآيند . وى به نوعى از اخبارگرايى اعتقاد دارد كه او را به ضديت با فلسفه و تصوف كشانده است . اين در حالى است كه فيض ، با داشتن گرايش اخبارى ، به همان اندازه كه ملا محمد طاهر از اين دو دانش دور است ، به آن‌ها نزديك است . همچنين ضدّيت قمى با تصوف ، به رويارويى او با فيض كاشانى و محمد تقى مجلسى منجر شده

--> ( 1 ) . شرح حال وى در مصادر فراوانى آمده از جمله : مدرس ، محمد على ، ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 320 ( 2 ) . رضوى ، عبد الحى ، حديقة الشيعة ، فصل نماز جمعه ، در پايان بحث « نماز جمعه در دورهء صفوى » . ( 3 ) . مرعشى ، ش 4014 ، برگ‌هاى 60 - 73 و براى ترجمه‌اى كه او به دستور شاه صفى به انجام رسانده است ، بنگريد به مجموعهء 4055 مرعشى . ( 4 ) . خوانسارى ، روضات ، ج 7 ، ص 336 ( 5 ) . دانش‌پژوه ، فهرست دانشگاه ، ج 9 ، ص 1247