مىشمرند . » پس از آن فهرستى از مؤلفات ضد صوفى را به دست داده و به هادى النجاة من جميع المهلكات ، حديقة الشيعة از مولانا احمد اردبيلى ، مطاعن المجرميه از علىّ بن عبد العال يعنى محقق كركى ، و عمدة المقال از شيخ حسن بن علىّ بن عبد العال ياد كرده است . « 1 » ميرلوحى سپس احاديثى در مذمّت صوفيان نقل كرده و به ويژه از خوانندگى و علاقهء اينان به غنا و آوازه خوانى ، به شدت انتقاد كرده است . به سخن ديگر ، وى احاديثى را كه در مذمّت غنا وارد شده ، به مذمّت صوفيان بازمىگرداند ؛ چرا كه غنا « عبارت از خوانندگى و مدّ صوت است با ترجيع مطرب كه مدار اين فرقه بر آن و گرمى هنگامهء ايشان از آن است . » سپس مىنويسد : و نواب مولانا حسن على « 2 » ادام الله افاداته ، كه استاد حضرت مولانا محمد تقى بن مجلسى است ، در فتوايى كه نوشته‌اند ، به اين روش قيد فرموده‌اند كه غنا فسق است ، و فاعل آن عاصى است و طاعت و عبادت شمردن آن فسقى ديگر است » . به نظر مىرسد مؤلف خواسته است تا طعنه‌اى بر ملا محمد تقى مجلسى زده باشد كه رأى او در باب غنا چيزى جز عقيدهء ميرلوحى است . « 3 » ميرلوحى ادامه مىدهد : چند تن از علماى عصر ، رساله‌ها در اين باب نوشته‌اند و به دليل قرآن و حديث ثابت گردانيده‌اند كه فاعل غنا و شنوندهء آن هر دو از جملهء فاسقانند . يكى از آن رساله‌ها رساله‌اى است كه مولانا محمد باقر خراسانى تأليف نموده » است . « 4 » وى با اشاره به آن كه علماى شيعه ، صوفيان را به خاطر خوانندگى و . . . مذمّت نموده‌اند ، معتقد است كه يا اينان « مقيّد به مذهب شيعه نيستند » و « يا به واسطهء مكر و خدعت و مردم‌فريبى بر اين دست زده‌اند . » چرا كه « هر كه اندك شعورى دارد ، مىداند بلكه اين معنا به غايت ظاهر است كه بعضى از اين گروه در غايت حماقتند و نادانى ، و برخى در نهايت بداعتقادى ، چون مير تقى سودانى كه سگى است از سگان محمود پسيخانى . » پس از آن ، براى ثابت كردن بدى

--> ( 1 ) . ميرلوحى ، سلوة الشيعة ، ص 351 ( 2 ) . اين حسن على مدرس مدرسهء پدرش معروف به مدرسهء ملا عبد الله بود كه خليفه سلطان او را برداشت و محقق سبزوارى را به جاى وى نصب كرد . خاتون‌آبادى ، وقائع الاعوام و السنين ، ص 523 ( ذيل حوادث سال 1075 ) . شاگردى محمد تقى مجلسى نزد مولانا حسن على بسيار بعيد است ؛ در واقع مجلسى شاگرد ملا عبد الله شوشترى ، پدر ملا حسن على بوده است . به رغم اين بعد ، ولى قلى شاملو در شرح حال محمد تقى مجلسى مىنويسد : چنين مسموع محرّر اوراق افتاد كه حديث را در خدمت علامهء دوران مولانا حسن على خلف مولانا عبد الله شوشترى مقابله نموده از مشاهير روزگار گرديده‌اند . ولى قلى شاملو ، قصص الخاقانى ، ج 2 ، ص 37 . اما آنچه خودش در لوامع آورده آن است كه شاگرد ملا عبد الله شوشترى بوده است . در منابع شرح حال هم ، فقط به شيخ بهايى و ملا عبد الله اشاره شده است ( بهبهانى ، آقا احمد ، مرآة الاحوال ، ج 1 ، ص 60 ) ( 3 ) . بنگريد ، مجلسى ، محمد تقى ، رسالهء مسئولات ، ص 704 ( 4 ) . ميرلوحى ، سلوة الشيعة ، ص 353