الهى از اولياء الله بعضى از حركات سر زند و بعد از آن ، حكايت جنيد را نقل فرموده‌اند . حاشا كه محبّت الهى موجب اين نوع حركات شود كه از تابعان حلّاج و بايزيد سر مىزند ؛ و اگر چنان چه محبت الهى اين اثر مىداشت ، مىبايست كه از صحابهء پيغمبر صلى الله عليه و آله و اصحاب ائمه عليهم السلام كه سر خيل عارفان و محبّان‌اند ، اين حركات ظاهر شود و علما در كتاب‌هاى خود نقل نمايند ؛ و مىبايست كه حضرت آخوند اول اثبات اسلام و ايمان و صلاح جنيد به قول ناقلان و راويان شيعه بنمايد ، و بعد از آن ، كردهء او را شاهد خود سازد و اللّه يهدى من يشاء الى صراط مستقيم . فصل اول از باب دويّم : ماتن [ قمى ] در اول رساله مىگويد : اى شيعيان و دوستان اهل بيت ! بدانيد كه اين طريقه كه مذكور شد ، طريقهء تابعان و پيروان حلّاج و بايزيد و امثال ايشان است . زنهار از اين طرز و طور و طريقه پرهيز نماييد . رباعى : بيرون مرو از راه شريعت زنهار * پا در ره منصورخصالان مگذار هر راه كه بيرون ز شريعت باشد * سر منزل آن نيست به غير سر دار از راه على و آل او دور شوى * گر تابع پيروان منصور شوى گر تابع بايزيد خواهى بودن * فرداست كه با يزيد محشور شوى فصل دويم از باب دوم : محشّى ( ملا محمد تقى ) مىفرمايد كه : عجب از مولانا كه طريقهء محققان و موحدان را طريقهء حلاج ناميده‌اند با آن كه جميع علماى صوفيه مذمّت حلاج كرده‌اند « 1 » و هيچ‌كس تابع او نيست ، بلكه همه متفق‌اند كه اين طريقهء اهل بيت رسول خدا است ؛ و ليكن چون راهى است در غايت صعوبت ، همه‌كس را تكليف به اين راه ننموده‌اند و جمعى را كه از خواص و حواريين ايشان بوده‌اند به اين راه ارشاد فرموده‌اند ، بلكه همه را تكليف فرموده‌اند ، چنان كه بر خبير بصير مخفى نيست ، و ليكن بعضى تحمل اين مشقّت‌ها نمودند و به سعادت ابدى فايز گشتند ، مثل رشيد هجرى و كميل بن زياد نخعى و قنبر و سلمان و جابر جعفى و غير ايشان از اصحاب اسرار ائمهء هدى كه علماى ظاهر از جهت عدم ادراك احوال ايشان ، حكم به ضعف و جرح ايشان كرده ، چنان كه بر متتبع مخفى نيست ، « 2 » و الله يهدى من يشاء الى صراط مستقيم .

--> ( 1 ) . در حاشيهء مرعشى : صاحب « توضيح » مىگويد كه در اين مقام ، حضرت آخند به مذموميّت حلاج قائل شده‌اند ؛ اما زود ورق را برگردانيده‌اند ، چنان كه بعد از برگردانيدن ورقى ، در فصل دويم از باب سيم معلوم گردد ؛ ان شاء الله ؛ و الله يهدى من يشاء الى صراط مستقيم و هو بكل شىء عليم . ( 2 ) . در حاشيهء مرعشى : مرتب در « توضيح المشربين و تنقيح المذهبين » مىگويد آنچه خلاصهء آن اين است كه حضرت آخند به علم فقه و حديث شهرت كرده‌اند و چنان كه اولين موقوف است به دومين و دومين