الشيخ رسول جعفريان

87

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )

( 2 ) احكام الدينية فى تكفير قزلباش حسين بن عبد الله شروانى مقدمه رسالهء حاضر در شمار رساله‌هايى است كه در قرن دهم هجرى دربارهء دولت صفوى و مذهب شيعه نوشته شده است . مطالب آن در ارتباط با دولت صفوى و تبعات روى كار آمدن اين دولت ، آگاهىهاى تازه‌اى را براى شناخت تاريخ مذهبى اين دوره به دست مىدهد . اين رساله در دورهء شاه طهماسب نوشته شده و ضمن آن به شاه اسماعيل و نيز اجداد وى پرداخته شده است . نكتهء بس مهم در اين رساله اين است كه بخش مهمى از تبليغات موجود در بلاد عثمانى را بر ضد مذهب شيعه ، در خود درج كرده و بر اساس آن‌ها ، فتواى قتل شيعيان را به شديدترين وجه و در چندين نوبت و با تأكيد بر اين كه كشتن هريك از آنان بهتر از كشتن هفتاد كافر حربى است ، گوشزد كرده است ؛ يك نمونهء آن چنين است : « فمن قتل واحدا من هذه الطائفة الملعونة المشركة فكأنّهما قتل و غزا سبعين نفرا من أهل دار الحرب . » در واقع ، اين كتاب نقش عالمان اهل سنت در تحريك جامعهء عثمانى بر ضد ايران صفوى نشان مىدهد . رسالهء حاضر ، افزون بر آن كه برخى آگاهىهاى تاريخى در آن آمده ، مشتمل بر اتهام‌هاى فراوانى دربارهء مذهب تشيع و خاندان صفوى و معتقدات رايج ميان شيعه در آن روزگار است . اين مطالب ، به قدرى تبليغاتى و در واقع ، سست و بىپايه است كه عقل سليم ، كوچك‌ترين ترديدى در نادرستى آن‌ها نخواهد كرد . مطالبى از قبيل آن كه شيعيان ، شاه اسماعيل را خدا مىدانند ، زنا را روا شمرده و خوردن شراب را مجاز مىدانند . اهل نماز و روزه نيستند . و نكتهء شگفتى مانند اين كه شاه طهماسب با خواهر خود ازدواج رسمى كرده است . يا آن كه شيعيان هر روز قرآن . را زير پا گذاشته آن را پايمال كرده و آلوده‌اش مىسازند . و يا آن كه شيعيان بر آنند تا كعبه را از مكه برداشته ، به اردبيل منتقل كنند . و درست اينجاست كه انسان به ياد تبليغات كشور سعودى مىافتد كه پس از حادثهء خونين مكه در