منصبان انگليس همگى حركت نموده ، از اردوى عباس ميرزا خارج شدند . و از اين اقدام فرماندهء كل قشون روس را هم مطلع نمودند . » « 1 » پس از خروج افسران انگليسى از قواى عباس ميرزا ، قواى روس در 31 اكتبر همان سال 1812 م شبانه در اصلاندوز حمله به سپاهيان ايران را آغاز كردند و در اين حملهء بىخبر شكست فاحشى به سپاه ايران وارد شد . از مطلب بالا روشن شد كه سپاهيان فرانسوى و انگليسى ارزش خدماتشان به سپاه ايران هر دو يك زمينه داشت و هر دو طرف در وقت ضرورت دشمنى خود را با دولت ايران آشكار كردند اما چندى نگذشت كه بار ديگر سروكلهء كارگذران خيانت‌پيشه انگليسى پيدا شد و دوباره ساز صلح را ساز كردند . محمود محمود مىنويسد : « با اينكه دولت ايران داشت خود را براى جنگ با روسها آماده مىنمود ، و يك قواى متنابهى تهيه ميديد انگليسها ميان افتاده باب مذاكرات صلح را ساز نمودند . بالاخره قرار شد نمايندگان مختار هر دولت در محل معينى ملاقات نموده شرايط صلح را پيشنهاد نمايند . » از طرف روسها ژنرال روتيشف نماينده مختار معين گرديد . از طرف دولت ايران نيز ميرزا ابو الحسن خان شيرازى تعيين و قرار شد در محلى موسوم به گلستان از محل قراباغ نمايندگان طرفين ملاقات نموده عهدنامه بين دولتين را منعقد نمايند . در اين موقع آجودان مخصوص ژنرال روتيشف با يك اسكورت قزاق روس وارد تبريز شد كه نمايندهء ايران را به محل گلستان هدايت كند . دو روز بعد نمايندگان ايران و روس به طرف گلستان از محل قراباغ براى عقد معاهده حركت كردند وزير مختار انگليس تا 21 اكتبر 1813 م در تبريز توقف نمود و بعد از راه مراغه عازم تهران شد . موريه مىگويد : « نمايندهء ايران كه مأمور معاهدهء گلستان بود كمى بعد از ما وارد طهران شد ، و معاهده‌اى كه بين روس و ايران بسته شده بود ، همراه آورد . نسخهء فارسى آن با عبارات ايرانى نوشته شده بود . » « 1 * » بهرحال عهدنامهء گلستان در 29 شوال سال 1228 ه . ق - ( 21 اكتبر 1813 م ) با وزير مختار دولت انگليس سر گوراوزلى و به توسط ميرزا ابو الحسن خان ايلچى دست پرورده او ، ميان ايران و روسيه انعقاد يافت « 2 » و قرار شد كه خود ميرزا ابو الحسن خان زير نظر وزير مختار مذكور به روسيه برود و عهدنامهء مذكور را به امضاء برساند . اين سفرنامه ماجرا و چگونگى مسافرت ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ايلچى به روسيه است كه رويدادهاى سفر او را با استفادهء از متن كتاب در زير خواهيد خواند . معاهده گلستان و سفر ايلچى به روسيه معاهدهء گلستان هنگامى بدست سرگوراوزلى و ميرزا ابو الحسن خان شيرازى در

--> ( 1 ) - همان كتاب 120 . ( 1 * ) - همان كتاب ص 124 - 125 . ( 2 ) - براى اطلاع رجوع شود به معاهده‌هاى ايران تأليف حسين پيرنيا مؤتمن الملك و كتابهاى تاريخى عهد فتحعليشاه .