بشود ، شما را نقارى حاصل نشود . صاحبى ايلچى در جواب ايشيك‌آقاسى باشى مذكور نمودند كه آمدن به دولتخانهء پادشاهى و به عشرت ايام عيش همشيرهء ايشان مشغول شدن قبول ، ايستادن زير دست ايلچى بزرگ دولت انگريز لاقبول . زيرا كه دولت عليهء ايران دولتيست قديم و قويم و دخلى به دولت‌هاى يوروپ ندارد ، و اين معنى امكان نخواهد بهمرسانيد كه بر من يكى از آنها مقدم ايستاده شوند . من هم در قطار و سلك آنها ايستاده نخواهم شد . بلكه ، يكه و تنها با همراهان خود ، در هر جا كه پادشاه ايستاه مىشود ، ما نيز ايستاده مىشويم . ايشيك آقاسى باشى ساكت گرديده ، روانهء خدمت پادشاه شده ، مراتب مذكوره را به عرض پادشاه رسانيد و قبول خاطر پادشاه گرديد . باقى روز را صاحبى ايلچى به گردش منزل گذرانيدند . شب لاردكلرك ايلچى انگريز در منزل ما موعود بود . قريب به شام آمده ، صاحبى ايلچى لوازم تعارف با او بجاى آوردند و در سر ميز رفته مشغول صرف غذا شدند . سازنده‌هاى پادشاهى كه در اين هفته در آنجا بودند ، مشغول نواختن ساز شدند . پيشخدمتان پادشاهى بتقديم خدمت و آوردن غذاها قيام مىنمودند ، تا مدت مديدى گذشت و غذا صرف شد . از آنجا برخاسته « 1 » با صاحبى ايلچى به مكان خلوتى رفته ، مشغول صحبت گرديدند و در باب انجام مطالب نقل در ميان آوردند . لاردكلرك نقشه ولايات ايران ، تصرفى روسيه را آورده و ملاحظه نموده ، نزد صاحبى ايلچى مذكور نمود كه : از اينكه حال ناپليان كه دشمن قوى روسيه بود از ميان رفته و ديگر به هيچوجه دشمنى در مقابل ندارند ، و غرور و كبر بسيار بهمرسانيده‌اند ، من مشكل مىبينم كه ولايتى را به دولت ايران پس بدهند و منتقل سازند . خاصه ولايت قراباغ كه تعريف زياد از حد از آنجا نزد ايمپراطور كرده‌اند و چنين مىداند كه بهتر از آن جايى نيست . در اين صورت من كه ايلچى بزرگ دولت انگريز هستم ، چنين صلاح و خيريت احوال شما را مىدانم كه به همين مصالحه قانع و قايل شده باشيد ، و ادعاى ولايت رد كردن از آنها ننمائيد ، زيرا كه امروز ، دولتى از دولت روس قوىتر در همهء عالم نيست ، و بالفعل ، ده صد هزار سپاه جرار دارد ، و با آنها بجز طريق دوستى و اتحاد ، قسم ديگر نمىتوان رفتار كرد . صاحبى ايلچى بعد از استماع اين سخنان او ، در جواب مذكور نمودند كه : دولت عليهء ايران قبول اين مصالحه را بتوسط و تعهدات ايلچى بزرگ دولت شما نموده ، و سرگوراوزلى نوشتجات در اين خصوص سپرده است ( كه سواد آنها را همان ساعت صاحبى ايلچى داشتند و به او نمودند . ) چگونه حال تو كه ايلچى بزرگ مىباشى اين طريق مأيوسى به من مىدهى و اين قسم سخنان مىگوئى . اگر چنين باشد كه ايشان ولايت پس ندهند من بايد لامحاله روانهء لندن شوم ، هرگاه تو در اين خصوص يأس كلى دارى بايد در تدارك روانه ساختن من به لندن مشغول باشى . ايلچى مذكور از تغيير صاحبى ايلچى و اظهار نمودن سخنان ايشان ، در جواب مذكور نمود كه : هرچند دولت ما نوشتجات و تعهدات سرگوراوزلى را كه در دولت داده ، و نموده قبول نكرده است و به من هم كه ايلچى بزرگ دولت آنها هستم و در اينجا مىباشم حكمى در باب سعى در

--> ( 1 ) - متن : برخواسته .