ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

151

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

ميتراشند . و از كنار صورت قليلى موى ريش را مىگذارند . و كشيشان و پادريها « 1 » كه پيشواى اين طايفه هستند ريش را نمىتراشند ، و گيس‌ها از اطراف سر بدوش آنها افتاده است . مضيق هم كه عبارت از رعيت بوده باشد ، ريش دارد ، و نمىتراشد . و سايرين تمامى مىتراشند . و پيش از ايام پتر پادشاه همگى ريش داشتند . بعد از اينكه پتر نظام فرنگى را در ميان آنها قرار داد نمود ، چون تراشيدن ريش هم جزو نظام فرنگ بود ، در ميان روس متداول گرديد . از اين جهت استعمال رنگ و حنا در ميان ايشان باب نيست . زنان و مردان آنها هر گز استعمال حنا نكرده ، و نمىكنند . اگر دست و ناخن اهل ايران را برنگ حنا ملاحظه نمايند متنفر مىشوند ، و بد مىدانند . اجرت حمام را به ساعت مىگيرند . يعنى هر كس كه به حمام مىخواهد رفته باشد ، خواه زن ، خواه مرد ، حمامى مىگويد كه چند ساعت مىخواهى توقف كنى ؟ هرچه مىخواهد مىگويند و ساعت بساعت نرخى دارد از اين قرار مىگيرد . وضع تقوى و طهارت و حمام و مقاربت و حيض زنان و رفتار ايشان نيز به اين طريق است كه قلمى شد . طريقهء ضيافت كردن آنها اين نوع است كه بر چند قسم ضيافت مصطلح است . قسم اول : اين است كه ميزبان جمعى مردان و زنان را وعده خواسته ، در خانهء خود اساس عشرت و صحبت برپا مىكند . و وعده چنين مىخواهد كه در فلان ساعت بايد شما به خانهء من آمده باشيد . همان ساعتى را كه گفته است ، خلق مىروند و جمعيت مىشود . زنان از سر تا حد پستان نمايان . مردان تمام سربرهنه در اوطاق‌ها و مكان‌ها داخل يكديگر قدرى راه مىروند ، قدرى روى كرسىها و صندلىها مىنشينند ، چاى « 2 » صرف مىكنند قدرى با يكديگر به قسمى كه پيش تحرير شده ، رقص مىكنند . پاره‌اى صحبت مىدارند . تا قدريكه از شب گذشت ، ميزى در كمال آراستگى برپا كرده ، از همگى ، زنان و مردان ، رفته در سر ميز نشسته غذا و شراب صرف مىنمايند ، و بعد برخاسته قدر توقف مىنمايند و صحبت مىدارند . آنوقت هر يك بجا و مكان خود روانه مىشوند . اين عمدهء ضيافت ايشان است . قسم دويم اين است كه ميز و اثاث « 3 » صرف غذا در ميان نيست ضيافت بال و رقص است . زنان و مردان در خانه ميزبان جمع مىشوند و به آئينى كه تحرير شده ساز و نوا ميزنند و با يكديگر رقص مىكنند و گردش مىنمايند . چاى « 2 » و شراب و بعضى شربتها و شيرينى آلات ، پيشخدمتان در دست دارند و در ميان خلق گردش مىكنند . هركس خواهد قليلى برداشته صرف مىنمايند . و شيرينىآلات ايشان كه در هر مجمع و هرجا به‌جهت صرف مىآورند اين قسم است ، كه به آئين خود پنج قسم ، ده قسم ، هرچه مصطلح از هر نوع شيرينى مىسازند و آن را در كاغذهاى رنگين به تركيبات مختلف پيچيده ، شعرى به زبان خود نوشته ، روى كاغذ مىپيچند . و آنها را در ظرفى كرده ، در جاى ضيافت يا صرف غذا هر جا كه باشد دور مىگردانند . زنان و مردان دو دانه ، سه دانه بيشتر كمتر برميدارند و آن شعر را كه روى كاغذ نوشته‌اند ، و در ميان آن شيرينى

--> ( 1 ) - متن : پادرى ( 2 ) - متن : چاهى ( 3 ) - متن : اساس