ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

129

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

صاحبى ايلچى همين فقرات را هم در بين رفتن حكيم صاحب به دولت عليه ايران قلمى نمودند . و در هر باب آنچه شايست و بايست به همگى و مستر موريه ايلچى دولت انگريز قلمى داشته ، در هفتم « 1 » شهر جمادى الثانى ، حكيم صاحب ، از آنجا روانهء دولت عليه ايران گرديدند . روزى ديگر از اين روزها نشان شير و خورشيد شاهنشاه عالم‌پناه كه به وزير انگريز مرحمت شده بود ، ارسال نزد صاحبى ايلچى داشته شرحى نوشته بود كه چون در انگريز قانون چنين شده كه غير سپاهى ، كسى نشانى نداشته باشد و از دولتى نگيرد من از اين مرحمت محروم گرديده ، نزد شما فرستادم . روزى ديگر وزير قشون روس كه از مقربان پادشاه است ، به اتفاق ده دوازده نفر از بزرگان و جنرال‌هاى قشون ، در همين باغ در منزل صاحبى ايلچى به ديدن آمده راه و رسم تعارف بسيار بجاى آورده ، احترام كلى نمودند . بعد از اين روزها روزى ديگر سر گوراوزلى و لاردوالپول به منزل صاحبى ايلچى آمده ، مذكور نمودند كه لامحاله بايد شما توقف در اين باغ را موقوف و به شهر آمد باشيد ، كه ما شما را با بعضى اهالى روس ملاقات داده ، آشنا كرده باشيم . هرچند صاحبى ايلچى امتناع نمودند ، مفيد نگرديده ، لابدا قبول نمودند كه دويوم ديگر روانهء شهر شوند ساير اين ايام توقف در باغ به نحويكه قلمى شده ، سواى گاهى سوارى و گردش صحرا و گاهى سير و تماشاى باغ و مكرر به سرپرستى و ملاحظهء اسبان ، ديگر شغلى به جهت صاحبى ايلچى نبود ، تا اينكه در يوم چهاردهم شهر مزبور صبح يك رأس اسب عربى بسيار خوب كه گراف اژروسكى صاحب‌اختيار اين باغ ، در جزو خواهش نموده بود ، صاحبى ايلچى به او بخشيده ، و يك طاقهء شال نيز به جهت باغبان و سرايدار آنجا فرستاده ، و يك طاقهء شال و ده پانزده تومان وجه نقد به صيغهء انعام به طبيب اسبها كه همه ناخوش و زخم بودند [ و ] چاق كرده بود داده و قدرى وجه نقد نيز به انعام سالدات و افيسرهاى كشيك - چى و خدمتكاران و حمامى و غيره دادند و بعد از اين فقرات همين روز ميرزا عبد الحسين را با تمامى بنه و اسباب و ايتام و عمله روانهء شهر نمودند ؛ كه آمده ملاحظهء خانه و مكان نشيمن را كرده ، كيفيت را قلمى [ كند ] كه فردا صاحبى ايلچى خود روانه شهر پتربورغ شوند . ميرزا عبد الحسين به شهر آمده ملاحظه كرده كيفيت را قلمى نموده ، اين شب ديگر را صاحبى ايلچى در آنجا بسر برده ، فردا روانهء شهر پتربورغ شدند .

--> ( 1 ) - مج : هفدهم