تل بسيار مرتفعى واقع است . طولش بسيار و عرضش كم است . به قدر دو سه هزار خانوار كثرت دارد . خانه‌هاى خوب از چوب ، دو سه طبقه ساخته‌اند . كليساهاى متعدد دارد . لكن كوچه‌ها و محلات عبور راه به‌علت وفور گل سياه و باتلاق « 1 » نمونهء جهنم است . اما مكان زراعت بسيار دارد و مكرر از آنجا آذوقه و اجناس به اسلامبول برده مىشود . هوايش بشدت تمام سرد است . شش هفت ماه در اينجا زمستان است در سر آب رودخانهء بزرگ طايفهء قزاق « 2 » با جمعى به استقبال آمده ، تعارف رسمى بجاى آوردند ، و از آنجا روانهء منزل شده ، چون تا آخر شب بنه و اسباب نرسيد و از آب نگذشته بود ، آن شب نيز اوقات [ ما ] تلخ بود . بهرطريق بود گذشت . و صبح از آنجا حركت و روانهء چركس كرمان شديم . يوم پنجشنبه بيست هفتم : قدرى از روز گذشته از منزل حركت و بعد از طى سه فرسنگ و نيم راه وارد چركس كرمان شديم . دو چركس بوده ، يكى از بناهاى قديم و آن حال خراب است ، و يكى چركس جديد است كه تازه بنا كرده و شهرى ساخته‌اند . در عرض راه يك منزل خانه بود . اسب عوض كردند . و آمديم در حوالى شهر چركس . جنرال ليندنايه آندريان كارپيچ كه بيگلربيگى و صاحب اختيار آنها بود با جمعى سر راه به استقبال آمده تعارفات رسمى بسيار بجاى آوردند . وارد منزل كه شديم مشخص شد كه فيل‌ها و اسبان سى چهل يوم است كه در اينجا توقف كرده‌اند و يكى از فيلان به‌علت سردى هوا ناخوش شده . گويا اهتمام كلى هم از همراهان و مهماندارانى كه رديشچوف معين كرده بود دربارهء آنها به عمل نيامده بود . بنابراين صاحبى ايلچى قرارداد نمودند كه فيلان و فيل‌بانان در چركس توقف كرده و اخراجات و گذران آنها را معين نموده داده باشند . تا هنگامى كه سردى هوا موقوف شود ، از آنجا حركت و روانهء پتربورغ شده باشند . اسبان را حال خود همراه برده باشند . شهر چركس كرمان شهريست بسيار وسيع و بزرگ كوچه‌ها و ميدان‌هاى بسيار وسيع دارد . دكان و بازار از هر صنف بسيار دارد . خانه‌هاى عالى و مكان‌هاى مرغوب در آن بنا كرده‌اند . كثرت آنها دو سه هزار خانوار مىشود . ملازمى كه به اروس ميدهند تمام سوار قزاق « 2 » است و سالدات از اينجا نميدهند . اما قليل سالداتى دارند كه در همانجا متوقف هستند . توپخانه نيز در اين شهر دارند . و در اين محال چندين هزار خانوار قزاق « 2 » توقف دارند و در هر دعوا سوار بسيار به پادشاه روس مىدهند . همچنانكه پيش ذكر شده ، شكست ناپليان را در دعواى مسكو بيشتر اين طايفهء قزاق « 2 » و سركردهء آنها كه مرد متشخصى مىباشد و نشان بسيار از شاه روس دارد ، باعث بوده است . اين روز بعد از ورود به اين منزل و استحضار از توقف فيلان و اسبان ديگر امرى واقع نبود . يوم جمعه بيست و هشتم الى سه‌شنبه دويم شهر ذيحجه 1229 . اين پنج يوم در چركس كرمان توقف بود و امورات وقوعى اينكه هر روزه جنرال بيگربيگى و صاحب اختيار

--> ( 1 ) - متن : باتلاغ ( 2 ) - متن : قزاغ