ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

31

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

يوم چهارشنبه شانزدهم : صبح آقا بيك از جانب سردار به منزل صاحبى ايلچى آمد مذكور نمود كه چون امروز هنگام صرف ناهار « 1 » در منزل سردار موعود مىباشد ، خواهش و تمنا دارد كه وقت آمدن به آنجا به زيارت فرمان شاهنشاه عالم‌پناه مفتخر شده باشد . شما در حين آمدن به منزل او فرمان مبارك و مراسلات مختص او را همراه آورده و داده باشد . صاحبى ايلچى قبول فرمودند . چهار ساعت از روز گذشته كه گاريت مخصوص خود را نشان شير و خورشيد كه از سركار شاهنشاهى به‌جهت باليوانچ وزير سردار و آقا بيك ديلماج به‌جهت سوارى صاحبى ايلچى فرستاده بود . فرامين و مراسلات مختص او را با فرامين و مرحمت و عنايت شده بود همراه برداشته با همراهان خود به منزل سردار رفتند . در حين ورود سردار خود و جمعى از بزرگان آنها درب منزل آمده عزت و احترام كلى بجاى آورده ، صاحبى ايلچى را برده مقدم برخود نشانيد . بعد از زمانى كه تعارفات رسمى بجاى آورده ، ابتدا مذكور نمود كه من شنيدم كه در سال قبل كه شما از مصالحهء دولتين عليتين فارغ و از چمن گلستان معاودت به تبريز نموديد . جناب صاحبى عظام قائم‌مقام با شما بىلطفى بسيار فرموده‌اند . جهت چه بود ؟ صاحبى ايلچى در جواب به او فرمود كه اين مطلب محض كذب و كذب محض است . زيرا كه جناب صاحب عظام قائم مقام را هميشهء اوقات با من كمال لطف و محبت مبذول بوده و مىباشد . هركس اين اخبار را به اينجا آورده خلاف است ، و به من فرمودند كه سال قبل چندان معرفتى از سردار حاصل نبود . اكنون يافتم و او را شناختم كه مرد مزورى است و منظور او از اين مقوله صحبت مغايرت فيما بين امناى دولت ابدمدت و كارگزاران نواب ولى عهد است . لاكن من جوابها به او گفتم و سخنان بيان نمودم كه او به كلى از اين فكر و خيال باز ماند . بعد از اين فقرات سردار در مقام تعارف و استفسار صحت ذات خجسته صفت صاحب معظم صدراعظم برآمده ، پاره‌اى تحقيقات كرد . صاحبى ايلچى هر يك سئوال او را بنحويكه شايسته بود جوابهاى متين داد . بعد سردار تمناى زيارت فرامين مبارك را نمود . فرمان پانصد من ابريشم انعامى شاهنشاه عالم‌پناه را كه حواله گيلان شده بود ، با فرمان مرحمت‌آميز ديگر كه درباب وقوع مصالحه و روانه ساختن ايلچى به دولت روس بسرافرازى او صادر شده بود ، صاحبى ايلچى به او داد . برخاسته به هر دو دست گرفته مهر مبارك را بوسيده بعد از اطلاع از مضمون آن‌ها شكرگزارى بسيار از مراحم شاهنشاه عالم‌پناه بجاى آورده ، بعد صاحبى ايلچى فرامين و نشانهاى شير و خورشيد كه به‌جهت باليوانچ و آقا بيك ديلماج مرحمت شده بود بدست سردار داد . او برخاسته گرفته آنها را به‌دست خود زيب سر و زينت گردن آنها كرد . دست صاحبى ايلچى را گرفته در سر ميز كه مكان صرف غذا مىباشد برده ، در آنجا نشسته به صرف غذا مشغول شديم . در آنجا آنها بقاعده و آيين خود اقسام تكلفات آماده كرده

--> ( 1 ) - متن : نهار .