محمد على حاجيلو

93

ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )

شد كه موقوفاتى نيز داشته است . « 1 » با وجود اينكه تا اين زمان در طبرستان بسيارى از مردم اسلام آورده بودند ، ولى چون اصلاحات فرهنگى ، اجتماعى صورت نگرفته بود ، مردم بر آداب و رسوم گذشتگان خويش سلوك مىكردند و هميشه اين احتمال وجود داشت كه مذهب ايشان در معرض رجعت به عقايد پيشينيان قرار گيرد . « 2 » ناصر كبير براى جلوگيرى از چنين امرى ، آداب و رسوم برگرفته از تعاليم اسلامى را به جاى آداب و رسوم قديم نشاند . « 3 » البته چون مدت حكومت او كوتاه بود و اصلاح اين امور احتياج به زمان طولانى دارد ، توفيق او در اين زمينه اندك بود . طبرى با وجودى كه نسبت به اين نهضت خوش‌بين نبود ، اجراى عدالت و اقامه حق و حسن سيرت ناصر كبير را بىنظير دانسته است . « 4 » پس از ناصر كبير مردم به فرزند بزرگتر او ، ابو الحسين احمد روى آوردند ، اما او از پذيرفتن رهبرى ايشان امتناع كرد و از داعى صغير كه در گيلان به سر مىبرد ، خواست كه در آمل حكومت را به دست گيرد . داعى صغير به محض استقرار در آمل ، احمد و جعفر فرزندان ناصر كبير را به حكومت گرگان منصوب كرد . ابو القاسم جعفر با اعتراض نسبت به حكومت داعى صغير به رى رفت و از محمد بن صعلوك حاكم رى تقاضاى سپاهى جهت مقابله با داعى صغير كرد ، به شرط اينكه پس از پيروزى ، خطبه و سكه به نام امير اسماعيل سامانى كند ، اما پس از پيروزى چون پرچم خود را به رنگ سياه در آورد و خود را تابع سامانيان اعلام كرد ، مردم از او روى گردانيدند و به داعى صغير

--> ( 1 ) . تاريخ طبرستان ، پيشين ، ص 97 . ( 2 ) . مروج الذهب و معادن الجوهر ، پيشين ، ج 4 ، ص 217 . ( 3 ) . ابو ريحان بيرونى ، آثار الباقيه عن القرون الخاليه ، ترجمه اكبر دانا سرشت ، چاپ سوم ، تهران ، امير كبير ، 1363 شمسى ، ص 293 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، پيشين ، ج 10 ، ص 149 .