محمد على حاجيلو
64
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
تشيع به ناحيه جبال و بهويژه قم و كاشان راه يافت و به نوشته مورخان ، ايشان در ناحيهاى بين قم و كاشان و اصفهان ساكن شدند و به تدريج بذر تشيع را در اين مكان پاشيدند . به جز اشعريها و سادات ، تعدادى از علاقهمندان به مذهب تشيع از شهرهاى مختلف به قم مهاجرت كردند ، از جمله تعدادى از افراد طايفه بجيله كه يكى از طوايف شيعى عراق بود ، به قم مهاجرت كردند . از طرفى تشيع قم در بسيارى از شهرهاى اطراف آن هم تأثير گذاشت . آوه يا آوبه يكى از اين شهرها است كه گرايش شيعى شديدى داشتند ، بنابراين با اهالى ساوه كه سنى مذهب بودند هميشه درگيرى داشتند . « 1 » يكى ديگر از اين شهرها ، كاشان است كه تابع شهر قم بوده است . « 2 » مستوفى نيز به شيعه بودن آنان اشاره كرده است . « 3 » تشيع در ايران در قرون دوم و سوم هجرى از قرن دوم ه ق با ادامه ورود علويان و فرزندزادگان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به مناطق امن و كوهستانى و دور از مركز خلافت دمشق و بغداد ، طرفدارى از خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله در ديگر نقاط ايران فزونى گرفت . حاكميت هشام بن عبد الملك ( 105 - 125 ) و عامل ستمگرش يوسف بن عمر ثقفى ، كار را بر خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله سخت كرد و زمينههاى قيام زيد بن على عليه السّلام و شهادت وى را فراهم ساخت . پس از شهادت زيد ، فرزندش
--> ( 1 ) . تاريخ قم ، پيشين ، ص 240 . ( 2 ) . زكريا بن محمد قزوينى ، آثار البلاد و اخبار العباد ، بيروت ، دار صادر ، بىتا ، ص 432 . ( 3 ) . حمد الله مستوفى ، نزهة القلوب ، تحقيق لسترنج ، تهران ، دنياى كتاب ، 1362 ش ، ص 67 - 68 .