عوامل و سير تدريجى نفوذ تشيع در ايران ، بدون توجه به مباحث ديگر مىتواند مفيد و لازم تلقى شود . ج ) مطالب كتاب در محورهاى زير مورد بررسى و پژوهش قرار مىگيرد . 1 . تشيع به‌عنوان يك تفكر از همان زمان پيامبر و از روزهاى نخستين دعوت علنى آن حضرت صلّى اللّه عليه و إله ( يوم الانذار ) مطرح شده است ، اما شكل‌گيرى عملى آن بعد از وفات پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و در واكنش به انحراف خلافت از طرف انجمن سقيفه صورت پذيرفته است . 2 . عوامل نفوذ تشيع در ايران در قرون متمادى ( 9 قرن ) متعدد است . در قرون اوليه رفتار تبعيض‌آميز و قوم‌گرايانه خلفا با مسلمانان غير عرب ( موالى ) و بعدها مهاجرت علويان به ايران و نيز تشكيل حكومتهاى ايرانى شيعه مذهب و همچنين‌گرايش تصوف ايرانى به تشيع و از همه مهمتر شناخت عظمت وجود اهل بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كه داراى امتيازات و ويژگىهاى منحصر به فردى بودند ، از عوامل مهم نفوذ تشيع در ايران است . 3 . حكومتهاى شيعه مذهب به دليل ايجاد فضاى مناسب براى ترويج شعائر شيعه نقش مهمى در فرايند تكاملى نفوذ و حضور تشيع در ايران داشتند . 4 . فرايند گرايش ايرانيان به تشيع ، يك دورهء طولانى مدت ، نزديك به هزار ساله را طى كرده است و جريانى كند بوده است ، كه از طريق علماء شيعه هدايت مىشده است . هدفهايى كه نگارنده در اين تحقيق آنها را تعقيب مىكند ، عبارتند از :