محمد على حاجيلو
28
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
آرزوى مسلمانان شيعه مبنى بر ايجاد فضايى دائمى كه بتوانند بدون ترس از قتل عام حاكمان سنى متعصب به زندگى خود ادامه دهند را برآورده كنند . به همين دليل با تشكيل سلسله صفويه عده زيادى ، از علما و بزرگان شيعه عرب و قبايل شيعى ترك آناتولى به محدوده سرزمين ايران مهاجرت نمودند ، علاوه بر آن عظمت صفويان موجب شد تا حكمرانان ديگر نظير سلاطين هند در احترام به شيعيان و تعظيم نام أئمه خصوصا حضرت على عليه السّلام بكوشند ، صفويان نه تنها سدّى در مقابل اقوام چادرنشين بازمانده از مغول نظير ازبكان به مناطق معمور و آباد خاورميانه گرديدند ؛ بلكه از تسلّط عثمانىهاى سنى و پرتغالىها مسيحى بر محدوده ايران قديم جلوگير كردند و آنان همچنين موفق شدند جلوههايى از تمدن اسلامى را احيا كنند كه آثار آن در اصفهان ، پايتخت آنان به چشم مىخورد ، و باز نجابت تاريخى شيعه بود كه باعث شد ، بجز دوره ابتداى صفويه در دورههاى بعدى آنها به دنبال تسلّط تشيّع با اجبار بر رعاياى ايالتهاى خود نظير قندهار ، مرو و . . . برنيايند ولى برعكس ، قبايل سنى يكى از ايالتهاى آنها به نام افاغنه قندهارى با سوءاستفاده از تساهل مذهبى صفويه و با فتواى علماى سنى متعصب در حجاز و عثمانى ، به پايتخت صفويان ريختند و موجبات نابودى آن را فراهم كردند . افاغنه قندهارى توسط نادر سركوب شدند و نادر شاه سعى در ايجاد تساهل مذهبى به نفع سنىها نمود ، ولى بسيارى از سنىها از آن استقبال ننموده و نگاهى حذفى به تشيع داشتند ، غافل از اينكه تشيع در محدوده ايران قديم امرى ريشهدار بود كه به آمدن و رفتن صفويه منحصر و وابسته نبوده است .