محمد على حاجيلو
117
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
با اهداف وى و گرايشات فكرى او بود را برگزيد ، زيرا اين مذهب به نظر وى داراى درونمايهء خاصى بود كه امكان تأويل و تفسير احكام در آن وجود داشت . آغاز كار حسن صباح حسن صباح از همان دوران كودكى شور مبارزه و شهرتجويى در سر داشت . مدتى تحت تعليم چند داعى اسماعيلى بود . سپس براى زيارت امام فاطمى به مصر رفت . شهرستانى مىنويسد : اظهار دعوت كرد و بر الزامات سخن او اقتصار يافت و به رجال و اعوان مستظهر گشت و به قلاع و حصون استعانت گزيد و در شعبان سنه ثلث و ثمانين و اربعه مائه ( 483 ه ق ) در قلعه الموت متحصن گشت ، بعد از آنكه به بلاد امام ( مصر ) مهاجرت كرده بود . « 1 » اولين جرقههاى انحراف فكرى حسن صباح معتبرترين و درستترين خبرها درباره زندگى و كارنامه حسن صباح را رشيد الدين فضل الله و عطا ملك جوينى در كتابهاى خود آوردهاند . به گفتهء آنان حسن صباح در شهر شيعىنشين قم به دنيا آمد . پدرش پيرو شيعه دوازده امامى بود و به هنگام كودكى در يكى از سفرها با پدرش به رى آمد . رى در قرون سوم و چهارم هجرى از مراكز مهم فعاليت داعيان اسماعيلى بود . حسن كه به تحصيل علم مشغول بود تحت نفوذ اين داعيان قرار گرفت . حسن خود در اينباره چنين مىگويد : در رى از رفيقان شخصى « اميره ضراب » نام ديدم بر عقيدت خلفاى فاطمى مصر ، احيانا فايدههايى فرمودى ( عقايد اسماعيليان را گاهى براى من بيان مىكرد ) ، چنان كه ديگران
--> ( 1 ) . الملل و النحل ، پيشين ، ج 1 ، ص 264 .