ميرزا بيگ جنابدى

42

روضة الصفويه ( فارسى )

مورد ديگر اين كه آقاى گلچين معانى ضمن تهمت سرقت ادبى به مؤلّف روضة الصّفويّة از متن أحسن التواريخ حسن روملو ، مىنويسند : در وقايع سال 943 مذكور است كه : « . . . بهرام ميرزا مغلوب گشته به ييلاق درياوك آمدند و بعد از چند روز به قزوين رسيدند ، راقم حروف حسن روملو كه در آن اوان در قزوين بود ، و آن بلد به تيول جدّ او امير سلطان مقرّر بود ، به اتّفاق والد مراسم استقبال و شرايط تعظيم و اجلال بجاى آورديم ، . . . » لازم به يادآوريست كه ييلاق درياوك كه بهرام ميرزا در آن اقامت گزيده در متن حاضر فقط يك‌بار آن هم در ورق [ 195 ب ] آمده بدين صورت : « . . . بنا بر آن كه پادشاه گيلان وفات يافته مملكت لاهيجان و رشت از حاكمى صاحب وجود خالى بود حكومت گيلان را به شاهزادهء حميده صفات بهرام ميرزا . . . تفويض فرمود . . . در اين اثنا حوزكيا ، كه از اعيان گيلان بود و نوّاب جهانبانى وى را مظفّر سلطان لقب نهاده و در نظر مردم آن ولايت اعتبار داشت ، نوّاب ميرزايى آن جناب را حسب الصلاح حسن آقاى شاملوى وكيل خويش و خواجه عنايت اللّه وزير ، گرفته مقيّد گردانيد . از اين جهت امراء و اعيان گيلان با ميرزا دل دگرگون كرده در مقام نفاق سلوك مىنمودند و نوّاب ميرزايى نيز بواسطهء خلاف آن جماعت صلاح در بودن به گيلان ندانسته به ييلاق درياوك اقامت گزيدند و حقيقت اين مقدّمات به درگاه عرش اشتباه معروض داشتند . » به طورى كه ملاحظه مىشود هيچ مطلبى دالّ بر استقبال بهرام ميرزا در قزوين از طرف شاه طهماسب و حسن بيگ روملو ، مؤلّف احسن التواريخ ، ديده نمىشود . آقاى گلچين معانى در تعقيب اعتراض به كار مؤلّف روضة الصّفويّة مىآورند كه : « نكتهء شگفت‌آور ديگرى كه بىاحتياطى سارق [ ؟ ] را مىرساند اين است كه وى حتّى زحمت استنساخ احسن التواريخ حسن روملو را هم خود متحمّل نشده و به كاتب محوّل كرده است ، و بعدا حتّى مرورى هم در آن نكرده كه لا اقل نام مؤلّف اصلى را از تأليف خود حذف كند ، مثل اين كه يك نفر غزليّات حافظ را به خود نسبت دهد . بىاين كه تخلّص حافظ را تغيير دهد ، و اين نهايت رشادت در سرقت است . » و بعد هفت مورد از بىاحتياطى ، به اصطلاح از سرقت ، مؤلّف روضة الصّفويّة آورده است . مصحّح اين اثر كه آن را با دقّت تمام و به قيد حفظ امانت تصحيح و تحشيه نموده است به هيچ عنوان در كلّ كتاب حتّى به عنوان نمونه به اسم حسن بيگ روملو برخورد نكرده است . به طورى كه در اوّل بحث قيد شد احتمال دارد نسخهء مجلس كه مورد استفادهء آقاى گلچين معانى قرار گرفته و موجب تحرير و تقرير مقالهء معترضانهء ايشان گشته نسخهء چرك‌نويس و ابتدايى مؤلّف بوده كه به دست كاتبى بىاطّلاع يا بىدقّت نوشته شده باشد كه در نتيجه انحرافات و اشكالاتى در آن بوجود آمده است كه طبعا به علّت