ميرزا بيگ جنابدى
27
روضة الصفويه ( فارسى )
ميرزا بيگ گاهى در شروع فصل تازه جهت حفظ تسلسل و ترتيب مطالب تاريخى كتاب اشارهاى كوتاه به فصل گذشته مىكند ، و اين اشارهء مختصر عموما با جملاتى از قبيل : « در ضمن واردات سابق مذكور گرديد كه . . . » « سابقا رقمزدهء [ و يا مرقوم ] كلك بيان گرديد كه . . . » و « سابقا زيب صفحهء بيان گرديد كه . . . » شروع مىشود . در روضة الصّفويّة ، مثل ديگر منابع اين دوره ، القاب و عناوين دربارى جاى و منزلتى خاص دارند ، كه به نوبهء خود راهنماى لازم و مفيدى است در شناخت طبقات اجتماعى و مناصب و مشاغل متداول آن روزگار . از جمله : شحنه ، عسس ، خوانسالار ، كوتوال ، نقبچى ، قورچى ، يوزباشى ، مينباشى ، بيگلربيگى ، يساول ، قاپوچى ، تواچى ، للهگى ، خليفةالخلفايى ، و . . . تعدادى از آنها كه احتياج به شرح مبسوطى داشتند در بخش تعليقات توضيح كافى در مورد تكتكشان آورده شده و بقيّه در ذيل لغات و تركيبات فهرست شده و معنى مناسبى براى هر كدامشان قيد گرديده است . يكى از وجوه اهميّت روضة الصّفويّة ، در برداشتن اطلاعات دقيق دربارهء شهرها و ديهها و مناطق جغرافيايى قلمرو دودمان صفوى است . اطّلاعات نسبتا دقيقى كه مؤلّف راجع به شهرها ، قصبهها و حتّى كورهدههاى تحت تصرّف سلاطين صفوى ، به ويژه مناطق قسمت شمال و شمال غرب ايران كه امروز اكثر آنها جزء خاك كشور شوروى است ، مىدهد مىتواند براى محقّقين و علاقهمندان جغرافياى تاريخى ايران آن روزگار جزء منابع مهمّ و قابل اعتنا باشد . البتّه شهرها و مناطق قسمتهاى شرق و مركزى ايران نيز از چشم تيزبين مؤلّف دور نمانده و ضمن شرح حوادث تاريخى اين دوران به اين مهمّ نيز عنايت كافى داشته است . مصحّح نيز در مورد اين مناطق جغرافيايى سعى كرده علاوه بر تصحيح اغلاط احتمالى آنها ، شرح كامل و مفيدى ، با استفاده از منابع جغرافيا تاريخى موجود ، راجع به هريك از آنها ارايه بدهد . روضة الصّفويّة آيينهء دورهء صفوى روضة الصّفويّة مجموعهاى است از تصويرهاى زندهء رويدادها ، طرز زندگى مردم ، ميدانهاى رزم و بزم . مؤلّف در شرايط مقتضى در فصلهاى مناسب كتاب ، مخصوصا در جلد دوّم ، تدبيرهاى كشوردارى و لشكر آرايى سلاطين و سرداران صفوى را آن چنان كه بوده به تصوير مىكشد . گزارش دقيق و مفصّل از بعضى سنن و آداب مرسوم آن روزگار اهميّت كتاب روضة الصّفويّة را عيان مىسازد . صحنههاى سوگوارى در عزاى عزيزى از دست رفته ، مراسم عروسى ، تولّد و . . . به طرز جامع و گويايى در متن كتاب ديده مىشود .