آحاد نبود . اين حركت و خيانت ازو سر زد . دوم نصب مشير الدوله به صدارت كه هيچ‌كس گمان نمىكرد كه او منصوب شود . هركس در نظر بود الا اين شخص . سيم ديوانخانهء عدالت است كه مجرا خواهد شد . اگر اين نامرد خطا نمىكرد اين تغيير و تبديل نمىشد و آقايان به آن ذلت از شهر نمىرفتند و [ 30 ] اين هنگامه برپا نمىشد و در روز بيستم جمادى الاول درب مسجد جامع آن نفوس كشته نمىشد . هرچه كرد آن . . . كرد . ملت و دولت را مفتضح نمود كه چرا بايد در سفارت غيرملتجى شوند . هرچند ماه مستعد بود و درصدد مستمسكى بودند كه در دست آمد و مظلوميت ملت بر ساير دول مدقق گشت . تا سيد عبد الحميد كشته نمىشد كار به اينجا نمىرسيد و مقصود اصلى به عمل نمىآمد و دستخط اعليحضرت هميونى كه هفت ماه قبل در حضرت عبد العظيم به آقايان شهر دادند كه ديوانخانه داير خواهد شد بعد از آمدن آقايان در اجراى دستخط اهمال نمودند و به طفره و دفع الوقت مىگذراندند و صراحة جواب مىگفتند كه امكان ندارد و محال است كه ديوانخانهء معدلت مجرى شود . اين بود كه عين الدوله به خيال اخراج آقايان افتاد و تشكيل اردويى در بيرون شهر داده و در ماه جمادى الاول در قراولخانه سرباز زياد نمود و فشنگ داد و از ساعت چهار به بعد هركس بيرون مىآمد مىگرفتند و هرقراولخانه شيپور قورق مىزدند و مخصوصا كوره‌راه آب‌خانه‌ها را باز مىكردند كه صاحب‌خانه بيرون بيايد و بگيرند . خيلىها را به اين خدعه مىگرفتند و به ارادهء نظميه مىبردند و به غالب خانه [ ها ] دق‌الباب مىكردند و يا مثل دزد به درب خانه ور مىرفتند و كندكو « 1 » مىكردند كه صاحب‌خانه بيرون بيايد و بگيرند . قسمى سخت شده بود و به مردم تنگ گرفته بودند كه بيچاره اگر مريض مشرف به موت داشت پى حكيم نمىتوانست برود و دوا ممكن نمىشود . [ 31 ]

--> ( 1 ) . ( - كندكاو ) .