ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمهء مصحح 41
دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )
كوكب بشغل باغبانباشيگرى يا باصطلاح امروز ( رياست بيوتات سلطنتى ) مفتخر شد و فرمان اين منصب را كه در آن زمان منصب بسيار عالى و شامخى بود براى او صادر كردند . . . » « 1 » منظور از اين فرمان همانست كه سواد آن در مخزن الانشاء « 2 » نيز بچاپ رسيده است و ذيلا عبارات مورد نياز نقل مىشود : « . . . مصداق اين مقال شاهد احوال نيكومآل عاليجاه رفيع جايگاه عزت و سعادت همراه ميرزا مهدى خان متخلص به كوكب گشته كه بيت ضمير را به خامهء اخلاص نوشته و بنياد عمارات وجودش را به آب و گل نيك اعتقادى سرشته است ، لهذا از ابتداى هذه السنهء قوىئيل خيريت دليل و ما بعد ، نظارت كل باغات و عمارات دار السلطنهء اصفهان را به عالىجاه مشار اليه مفوض و مرجوع فرموديم . . . » انتشار اين مقاله توهمى را ايجاد كرد كه چون نويسندهء اين فرمان شخص ميرزا مهدى خان استرابادى است ، و منصبى كه در اين فرمان ذكر شده نظارت باغاتست ، و ميرزا مهدى خان خود را در كتابهاى خويش به لقب كوكب ياد نكرده است ، پس اين فرمان بنام ميرزا مهدى ديگرى كه ملقب به كوكب بوده است صادر شده . آقاى منزوى در فهرست كتابخانهء مشكاة در اين باره چنين نوشتهاند : « . . . كهنترين كسى كه از وى ( ميرزا مهدى خان ) ياد كرده ، سيد على حسن پسر محمد صديق هندى است . او در صبح گلشن ( ن - 1295 ) دو جا نام ميرزا مهدى را آورده نخست در حرف ( ك ) بعنوان كوكب ، دوّم با اندك دگرگونى در حرف ( م ) بعنوان مهدى خان منشى ، و در دوّمين بار هيچ يادى از تخلّص كوكب نكرده است . . . تاريخنگاران اروپايى مانند ريو و لكهارت نيز او را بلقب كوكبى خواندهاند . . . ولى گويا كوكب يا كوكبى لقب شاعريست كه در هند بوده است ، چه نام ميرزا مهدى خان در تذكرههاى فارسى در شمار شاعران نيامده . آذر بيكدلى . . . و محمد صادق
--> ( 1 ) - مجلهء توشه شماره 1 - 2 . ( 2 ) - ص 88 - 89