ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمهء مصحح 36
دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )
از مستعدان روزگار و صاحب كمالان والامقدار بود در خدمت قهرمان ايران بسر مىبرد و چند سال قبل از اين از فرط محن كه لازم اين زمان افتاده از رنج زندگى آسود ، اشعار بلند آبدارش از مثنوى و قصايد و غزل و رباعى و قطعه و غيره بسيار است ، در هنگام تسطير اين سطور سواى اين چند بيت چيزى در نظر نبود به همين قدر اكتفا نمود . . . » ديگر محمد صادق نامى است كه در تاريخ گيتىگشا اشارتى به دو كرده و نويسد : « مصطفى خان بيگدلى كه در اواخر دولت نادر شاه به شراكت ميرزا مهدى خان منشى ، صاحب تاريخ نادرى ايلچى روم گرديد ، با دستگاهى كه لايق دولت نادر شاه تواند بود متوجه اسلامبول ، و بدار السلام بغداد رسيده نادر شاه تخت و تاج را بدرود و مهدى خان منشى مورخ مراجعت ، و مصطفى خان در آنجا متوقف گرديد . . . » « 1 » ديگر مجمع التواريخ تأليف محمد خليل مرعشى است كه به سال 1200 هجرى قمرى تأليف شده است . مؤلف اين كتاب در سه جا از ميرزا مهدى خان نام مىبرد . يكى در آغاز كتاب كه چنين نويسد : « امّا بعد چون از مورخان تواريخ كه من ابتداى فتور و شورش افاغنهء غلزى قندهار كه در سنهء يكهزار و يكصد و بيست هجرى حادث شده لغايت حال كه تاريخ يك هزار و دوصد و هفت هجرى است ، احدى اسباب آغاز شورش و افساد جماعت افاغنهء غلزه و ابدالى و بعضى از وقايع و سوانح متبوعهء بعد از آن را در رشتهء تحرير مندرج نساخته مگر ميرزا مهدى خان مؤلف تاريخ نادرى كه بعضى از احوالات را بنا بر مصلحت و هواى وقت در نهايت خفت و ناهموارى و اختصار و غير واقع ذكر نموده » « 2 » و ديگر در پايان كار شاه سلطان حسين چنين آرد : « كيفيات وقايع شهادت خاقان سعيد شهيد را شيخ محمد على حزين و ميرزا
--> ( 1 ) - تاريخ گيتىگشا مصحح آقاى نفيسى ص 32 . ( 2 ) - مجمع التواريخ ص 1 .