ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمهء مصحح 32
دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )
بطور خلاصه مىتوان گفت كه در دوازده نسخهء دره كه بطور مداوم و متناوب به آنها رجوع شده است ، يك شعر يا يك مثل ، درست ضبط نشده و حتى آيات قرآن در غالب نسخ مغلوط است . « 1 » تا آنجا كه مقدور بود مثلها از مجمع الامثال ميدانى و ثمار القلوب ثعالبى و فرائد اللّآل و تاج العروس و منتهى الارب تصحيح شد ، و اشعارى كه با تتبع فراوان سرايندهء آن شناخته گشت از روى ديوانها و تذكرهها تصحيح گرديد . و نسخهبدلهاى غلط را در اين گونه موارد حذف كرديم ، چه جز ازدياد حجم كتاب و خودنمايى هيچ نتيجهاى بر آن مترتب نبود . چون در تصحيح اين كتاب نظر اصلى روشن ساختن مفهوم كلمات است فقط به ترجمهء لغات اكتفا شد ، و از بحث در صحّت و سقم اقوال لغويان خوددارى گرديد ، جز در مواردى كه نهايت ضرورت داشت . ممكن است يك كلمه معنى متعدد داشته باشد ، در اين صورت آن معنى كه با عبارت مناسب بود نقل گرديد ، و آنچه مناسب نمىنمود ثبت نشد ، مگر موردى كه هر دو يا چند معنى با عبارت سازگار بود . ممكن است يك كلمه در چند جا معنى شده ، و يا در موردى مبسوطتر معنى شده و يا ترجمهاى استدراك شده باشد ، در اين صورت در موارد ترديد بهتر است از روى فرهنگ لغات به همهء موارد مراجعه شود . مثلا كلمهء « معارصت » كه در ح ص 213 معنى نشده ، در ح 4 ص 335 استدراك شده است ، و همچنين كلمهء گل زمين در ح 11 ص 145 كل زمين نوشته و معنى شده و در ح 6 ص 619 استدراك گشته است . معانى لغات عرب را بيشتر از منتهى الارب و اقرب الموارد و كمتر از كنز اللغات و مهذب الاسماء و لسان العرب و تاج العروس نقل كردم ، و براى لغات فارسى به برهان
--> ( 1 ) - ص 29 سطر 5 . ص 207 سطر 2 .