على ربانى گلپايگانى
69
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
امير المؤمنين عليه السّلام دو دسته شدند ، گروهى خوارج را تشكيل دادند كه پس از بازگشت از صفّين در يك منزلى كوفه در مكانى به نام حروراء اقامت گزيدند ، و گروه ديگر كسانى بودند كه با امام عليه السّلام وارد كوفه شدند . گروه دوم نزد آن حضرت آمده و بار ديگر با امام عليه السّلام بيعت كردند و بر دوستى خود با دوستان او ، و دشمنى با دشمنان وى تأكيد نمودند . مستشرق مونتگمرى وات از طرفداران اين نظريه است . « 1 » گويا وى اين مطلب را از عبارت طبرى استفاده كرده كه گفته است : « لمّا قدم عليّ الكوفة و فارقته الخوارج و ثبت اليه الشيعة ، فقالوا في اعناقنا بيعة ثانية ، نحن اولياء من واليت ، و أعداء من عاديت » . « 2 » يادآور مىشويم عبارت « و ثبت اليه الشيعة » بيانگر اين است كه در ميان سپاه امام عليه السّلام كه در جنگ صفين شركت كرده بودند ، كسانى به عنوان شيعه شناخته شده بودند ، و آنان بار ديگر بيعت خود را با امام تحكيم كردند . اين مطلب كه از ظاهر عبارت طبرى به دست مىآيد با دلايل و شواهدى كه در تبين نظريهى اول و دوم بيان گرديد نيز همآهنگ است . كوتاه سخن آنكه واقعهى صفين نيز همچون واقعهى جمل در ظهور و بروز شيعه و شناخته شدن هرچه بيشتر شيعيان على عليه السّلام مؤثر بوده است ، نه در پيدايش شيعه . برخى ، در تبيين اين قول گفتهاند : خوارج - كه در جريان جنگ صفين پديد آمدند
--> ( 1 ) . نشأة التشيع ، ص 37 به نقل از : 401 . P . 1691 , nodnoL , yteicosfonoitarg etniehtdnamalsI , M . W , ttaW ( 2 ) . تاريخ طبرى : 4 / 46 .