على ربانى گلپايگانى

45

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

هاشم معروف الحسنى نيز در اين‌باره گفته است : « تشيّع به‌عنوان فرقه‌اى از مسلمانان قبل از درگذشت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وجود نداشت ، ولى بنياد عقيده شيعه در امامت يعنى وجود نص در باب امامت و اين‌كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ، على عليه السّلام را به‌عنوان خليفه خود تعيين كرده است ، با ظهور اسلام مطرح گرديد ، وى آن‌گاه نصوص امامت على عليه السّلام را يادآور شده و چنين نتيجه‌گيرى كرده است : تشيّع به معناى معروف آن نزد فقها و متكلمان و محدثان ، به همان معنايى كه از ويژگىهاى اين گروه به شمار مىرود ، در عصر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و به‌عنوان نتيجه‌ى نصوص ياد شده پديد آمد و گروهى از صحابه در نخستين مرحله از تاريخ اسلام پس از وفات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بر آن عقيده ثابت قدم و استوار باقى ماندند و امام على عليه السّلام به خاطر مصالح اسلام و مسلمانان در آن شرايط خاص روش مدارا را برگزيد . « 1 » از ديگر طرفداران اين ديدگاه متفكّر شهيد آية اللّه صدر است . وى بين تشيّع و شيعه فرق نهاده و يادآور مىشود كه تشيّع در عصر رسالت و توسّط رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله بنيان نهاده شد . تشيّع يعنى اين اعتقاد كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله براى رهبرى امت اسلامى پس از خود چاره‌انديشى نموده و از آغاز امير المؤمنين على عليه السّلام را براى اين مسؤوليت مهم آماده ساخت و او را تحت تربيت ويژه‌ى خويش قرار داد و از طرفى در مواقع مختلف و با بيان‌هاى گوناگون اين را به مسلمانان تفهيم و اعلان نمود . وى براى اثبات اين مطلب به دو دسته از نصوص استناد نموده است . نخست آن دسته از نصوصى كه از عنايت ويژه‌ى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نسبت به على عليه السّلام و منزلت خاص

--> ( 1 ) . هاشم معروف الحسيني ، الشيعة بين الاشاعرة و المعتزلة ، ص 48 - 53 .