على ربانى گلپايگانى

43

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

اكرم صلّى اللّه عليه و آله و در ارتباط با اختلاف مسلمانان در مسأله‌ى خلافت و امامت ، و به عبارت ديگر در ماجراى سقيفه بنى ساعده مىدانند ؛ زيرا در سقيفه در ارتباط با جانشين پيامبر و رهبر مسلمين نخست دو ديدگاه مطرح شد . عدّه‌اى از انصار سعد بن عباده را براى خلافت و رهبرى پيشنهاد كردند ، و گروهى از مهاجران به خلافت ابو بكر رأى دادند . و پس از گفتگوهايى كه ميان دو گروه رخ داد ، ماجرا به نفع گروه دوم پايان يافت ، و از سوى ديگر ، عده‌اى از مسلمانان كه بنى هاشم ، و عده‌اى از مهاجران و انصار را تشكيل مىدادند ، به امامت على عليه السّلام معتقد بودند . اين گروه همان شيعه‌ى على عليه السّلام بودند . از اين‌جا شيعه به‌عنوان مذهبى خاص در جهان اسلام پديد آمد . « 1 » ديدگاه سوم در اين‌جا ديدگاه ديگرى مطرح شده است كه مشتمل بر دو ديدگاه پيشين است ، و آن دو را به عنوان دو بخش يا دو مرحله از يك حقيقت مىداند ، بر اين اساس دو ديدگاه مزبور در حقيقت ، با يكديگر ناسازگار نيستند ، و هريك از آن دو از منظر ويژه‌اى به اين مسأله نگريسته است كه در حد خود درست و استوار است ، و با شواهد و دلايل روايى و تاريخى هم آهنگ مىباشد . مفاد نظريه‌ى نخست اين است كه عقيده‌ى تشيّع و گرايش‌هاى شيعى در عصر رسالت آغاز شده است .

--> ( 1 ) . ابن خلدون در كتاب تاريخ ، ج 3 ، ص 364 ؛ دكتر حسن ابراهيم حسن در كتاب « تاريخ اسلام » ، ج 1 ، ص 371 ؛ احمد امين مصرى در كتاب « ضحى الاسلام » ، ج 3 ، ص 209 ؛ گلدزيهر در كتاب « العقيدة و الشريعة في الاسلام » ، ص 174 ، اين نظريه را برگزيده‌اند ، ر . ك : نشأة التشيّع ، ص 31 - 32 .