على ربانى گلپايگانى
405
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
مسلم بن حجاج از يزيد بن هرمز روايت كرده كه گفته است : نجدة بن عامر كه از خوارج بود ، نامهاى به ابن عباس نوشت و در آن از سهم ذى القربى سؤال كرد كه آنان چه كسانىاند ؟ ابن عباس در پاسخ نوشت : ما ( بنى هاشم ) خويشاوندان پيامبريم ، ولى ما را از آن منع كردند . « 1 » اين حديث را احمد بن حنبل نيز در اواخر جزء اول از مسندش آورده است . چنانكه بسيارى از اصحاب مسانيد به طرق مختلف روايت كردهاند . اين روايت ، با آنچه از ائمهى اهل بيت عليهم السّلام نقل شده مطابقت دارد ، اهل سنّت در اين مسأله از عمل دو خليفه و رأى آنان پيروى مىكنند ، ولى شيعهى اماميه پيرو مذهب اهل بيت عليهم السّلام است . بنابراين ، از سهام ششگانه خمس ، سه سهم ( دو سهم خدا و پيامبر و يك سهم ذى القربى ) به امام معصوم عليه السّلام اختصاص دارد . سه سهم ديگر ، به يتيمان ، بيچارگان و در راه ماندگان از بنى هاشم اختصاص دارد ، زيرا خداوند زكات را بر آنان حرام كرده است . و در عوض سه سهم از خمس را به آنان اختصاص داده است . لازم به ذكر است كه ائمهى مذاهب اهل سنّت در اين مسأله هم داستان نيستند ، مالك بن انس مىگويد : همهى سهام خمس به حاكم و امام مسلمانان اختصاص دارد و او هرجا كه مصلحت بداند مصرف مىكند . ابو حنيفه و پيروانش ، بنى هاشم را در زمرهى ديگر فقيران و بيچارگان قرار داده ، و فرقى ميان هاشمى و غير هاشمى قايل نيستند ، امام شافعى ، يك سهم ارث كه حق رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بود را مخصوص
--> ( 1 ) . الاعتصام بالكتاب و السنة ، ص 112 .