3 . در شرايط اضطرارى سجده بر لباس نيز مجاز گرديده است . آنچه از اين احاديث به دست مىآيد با عقيده شيعه در موضوع سجده كاملا هماهنگ است « 1 » . اما اين‌كه بين شيعه مرسوم شده است كه قطعه‌اى از خاك را به صورت مهر مىسازند و با خود همراه برمىدارند ، براى آن است كه اولا : چه بسا در همه‌جا سنگ يا خاك و چيزى كه سجده برآن جايز است يافت نشود ، و ثانيا : سجده بر خاك از هر چيز ديگرى مناسب‌تر است ، زيرا چنان‌كه پيش از اين بيان شده روح سجده اظهار خضوع و ذلّت در پيشگاه ، الهى است ، و اين غرض در سجده بر خاك از هرچيز بهتر حاصل مىشود . با توجه به آنچه گفته شد ، سخت‌گيرى وهابيان كه سجده بر مهر را ممنوع و حرام مىدانند ، يا آن را نشانه‌ى شرك مىشمارند ، هيچ دليل و مبناى شرعى ندارد و در حقيقت خود نوعى بدعت در دين است . گذشته از اين ، طبق برخى از نقل‌هاى تاريخى ، همراه برداشتن قطعه‌اى گل خشكيده و سجده كردن بر آن در ميان سلف مرسوم بوده است . چنان‌كه ابو بكر بن ابى شيبه از تابعى فقيه مسروق بن اجدع ( متوفاى 62 ه ) نقل كرده كه وى در سفرهاى خود قطعه‌اى گل خشكيده از خاك مدينه همراه برمىداشت تا بر آن سجده كند « 2 » .

--> ( 1 ) . البته فقهاى اهل سنّت جواز سجده بر لباس و فروش و مانند آن را به شرايط اضطرارى اختصاص نداده و در همه‌ى حالات آن را جايز مىدانند . ( 2 ) . المصنّف ، ج 1 ص 400 ؛ به نقل از الاعتصام بالكتاب و السنّة ، ص 86 .