عقل و تقيه تقيه ، در اصل امرى است عقلى و براساس قاعده‌ى عقلى اهم و مهم استوار است ، سيره‌ى عقلاى بشر - اعم از متشرّعه و غير متشرّعه - بر اين استوار بوده كه هر گاه حفظ جان و مال و آبروى خود را در خطر مىديده‌اند ، و حفظ آن را در گرو اظهار قول يا فعلى بر خلاف مذهب مورد قبول خود ، و موافق با مذهب كسى كه از ناحيه‌ى او احساس خطر مىشده است ، از طريق تقيه ، خطر دشمن را بر طرف مىكرده‌اند . اكنون نيز در جوامع بشرى اين سيره استمرار و استقرار دارد . چنان‌كه در مواردى ، امرى مهم‌تر از جان يا مال ، يا عرض و آبرو در خطر قرار گيرد ، آن را مقدّم داشته و از مال و جان خود دست مىشويند . شكى نيست كه در مصاديق و موارد اهم و مهم ممكن است اختلاف نظرهايى ميان پيروان مكاتب و مذاهب مختلف وجود داشته باشد ، ولى اين‌گونه اختلافات ، با اتفاق نظر عقلا در حكم كلى تقيه منافاتى ندارد . چنان‌كه مصاديق مورد اتفاق همه‌ى عقلا نيز يافت مىشود . مثلا حفظ امنيت عمومى از مصالحى است كه عقلاى بشر براى آن اهمّيّت ويژه‌اى قايلند ، و براى آن دست از مال و جان خويش مىشويند .

--> في هذا الزمان بالشرف ، على نفسه او على غيره . سيد محسن امين ، نقض الوشيعة ، ص 181 .