على ربانى گلپايگانى

332

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

شيخ مفيد پس از اشاره به مسأله‌ى سؤال در قبر يادآور شده است : « سؤال در قبر دليل بر اين مطلب است كه مردگان در قبر زنده مىشوند ، آنگاه حيات آنان تا روز قيامت ادامه خواهد داشت » . « 1 » محقق طوسى نيز در مورد عذاب در قبر ، كه مخصوص گروهى از آدميان است - گفته است : « عذاب قبر واقع خواهد شد ، زيرا عقلا امرى است ممكن ، و روايات متواتر نيز بر آن دلالت مىكند » . « 2 » در روايات از قبر به‌عنوان باغى از باغ‌هاى بهشت ، يا گودالى از گودال‌هاى دوزخ تعبير شده است : « القبر روضة من رياض الجنّة أو حفرة من حفر النّيران » . « 3 » مقصود از قبر در اين‌گونه روايات ، مكانى كه بدن مرده را در آن دفن مىكنند نيست ، بلكه مقصود همان سراى برزخ است . « 4 » بديهى است ، براساس قواعد عدليه و نصوص دينى « 5 » سؤال در قبر مخصوص كسانى است كه واجد شرايط تكليف بوده‌اند ، بنابراين كودكان ، سفيهان ، و مستضعفان را شامل نمىشود ، بدين جهت در روايات وارد شده است كه تنها از مؤمنان و كافران محض سؤال مىشود . « 6 »

--> ( 1 ) - تصحيح الاعتقاد ، ص 35 - 46 . ( 2 ) - كشف المراد ، مقصد 6 ، مسأله‌ى 14 . ( 3 ) - خصال شيخ صدوق ، خصلت‌هاى سه‌گانه ، حديث 91 . ( 4 ) - همان . ( 5 ) - فروع كافى : 1 / 235 - 237 . ( 6 ) - بحار الانوار : 6 / 270 - 276 .