على ربانى گلپايگانى
310
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
تحت عنوان گروههايى كه منسوب به اسلامند ولى حقيقتا در زمرهى مسلمانان نيستند ، برشمرده است . « 1 » نشانههاى غلو غاليان در جهان اسلام عقايدى داشتند كه برخى از آنها با عقايد مذاهب اسلامى همانند بود . ولى ، عقايدى كه از ويژگىهاى آنان بود و نشانههاى غلو به شمار مىروند عبارتند از : 1 - اعتقاد به الوهيت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله يا امير المؤمنين عليه السّلام يا يكى از ائمهى اهل بيت ، يا فردى ديگر . 2 - اعتقاد به اينكه تدبير جهان به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله يا امير المؤمنين عليه السّلام يا ائمهى اهل بيت عليهم السّلام يا افرادى ديگر واگذار شده است . 3 - اعتقاد به نبوت امير المؤمنين عليه السّلام يا ائمهى ديگر ، يا فردى از امت اسلامى . 4 - اعتقاد به آگاهى فردى از عالم غيب بدون آنكه به او وحى يا الهام شود . 5 - اعتقاد به اينكه معرفت و محبت ائمهى اهل بيت عليهم السّلام انسان را از عبادت خداوند و انجام فرايض الهى بىنياز مىسازد . « 2 » شيخ مفيد در مورد نشانههاى غلو گفته است : « در علامت غلو همين كافى است كه فردى نشانههاى حدوث را در پيشوايان معصوم عليه السّلام نفى كند و به الوهيت و قديم بودن آنان قايل شود » . وى در مورد تفاوت مفوّضه با غلات گفته است :
--> ( 1 ) . التبصير في الدّين ، 123 - 147 . ( 2 ) . بحار الانوار : 25 / 346 .