مىفرمايد : أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ . « 1 » يكى از اسباب يا فلسفه‌هاى غيبت امام منتظر ( عج ) كه در روايات بسيارى بيان شده است ، امتحان و آزمايش مؤمنان است . در كتاب منتخب الأثر در اين‌باره 24 حديث ، نقل شده است . در يكى از اين روايات آمده است كه عدّه‌اى از اصحاب امام صادق عليه السّلام در مورد ظهور دولت حقه‌ى اهل بيت عليهم السّلام سخن مىگفتند ، امام عليه السّلام به آنان فرمود : آنچه شما رسيدن به آن را آرزو مىكنيد تحقق نخواهد يافت مگر هنگامى كه شما در غربال امتحان آزموده شويد ، آنگاه نوميدى بر شما غلبه خواهد كرد ، و اهل شقاوت از اهل سعادت جدا خواهند شد . « 2 » شيخ طوسى در اين‌باره گفته است : رواياتى كه در مورد امتحان و ابتلاى شيعه از طريق غيبت امام عصر عليه السّلام نقل شده است و امتحان شيعه به‌عنوان يكى از اسباب غيبت آن حضرت به شمار آمده است ، مقصود اين است كه اين مسأله يكى از نتايجى است كه به غيبت امام عليه السّلام مترتب خواهد شد ، نه اين‌كه مقصود اصلى غيبت بوده است . سبب اصلى غيبت ، خوف از قتل است ، چنان‌كه بيان گرديد ، و آزمايش و امتحان يكى از نتايج و غايات آن است . « 3 »

--> ( 1 ) . عنكبوت / 2 - 3 . ( 2 ) . كتاب الغيبة ، ص 203 - 204 . ( 3 ) . همان ، ص 213 .