على ربانى گلپايگانى
153
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
ب ) با اينكه همهى انسانها آفريدهى اويند ، چرا عدّهاى را به پيامبرى برگزيده است ؟ پاسخ : زيرا آنان پيش از ديگران به ربوبيت خداوند اقرار كردهاند . ( اصل شايستگى در رهبر ) ج ) به چه دليل خداوند از صفت ظلم پيراسته است ؟ پاسخ : زيرا ناپسندى آن را مىدانند ، و نيازى به ظلم كردن ندارد ، « لعلمه بقبحه و استغنائه عنه » . « 1 » نكتهى جالب توجه اين است كه دليل عقلى متكلّمان عدليه بر اثبات عدل الهى ، همين دليل است . چنانكه محقق طوسى در تجريد الاعتقاد گفته است : « و علمه و استغناؤه يدلّان على انتفاء القبح عن افعاله » « 2 » ؛ علم و بىنيازى خداوند بر نفى قبح از افعال الهى دلالت مىكنند . ائمهى اهل بيت عليهم السّلام و تفكر عقلى در عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در ميان مسلمانان دستهبندى فرقهاى و روشهاى كلامى مختلفى وجود نداشت . گفتگوهاى كلامى و اعتقادى با بتپرستان و اهل كتاب صورت مىگرفت . ولى در عصر ائمهى اطهار عليهم السّلام اختلافات فرقهاى و روش فكرى و كلامى گوناگون پديد آمده بود . گروهى بر ظواهر آيات و روايات جمود
--> ( 1 ) . همان ، ص 397 ، باب 61 . ( 2 ) . كشف المراد ، مقصد سوّم ، فصل سوّم .