- 132 ه ) در عصر حكومت امويان سپرى گرديد . در اين دوران - به ويژه در بخش پايانى آن - دستگاه حكومت اموى اقتدار سياسى و اجتماعى چندانى نداشت و در نتيجه شرايط سياسى براى فعاليت‌هاى فرهنگى و علمى ، هرچند مطابق خواست نظام حاكم نبود ، فراهم‌تر بود . كوشش‌هاى گسترده‌ى امام صادق عليه السّلام در نشر معارف شيعه و تربيت شاگردان برجسته سبب شد كه مذهب شيعه به نام مذهب جعفرى معروف گردد . محدّثان و راويان حديث از امام صادق عليه السّلام به راويان شيعه اختصاص نداشت بلكه از مذاهب و فرق ديگر نيز از آن حضرت نقل حديث كرده‌اند . ابن صبّاغ مالكى گفته است : گروهى از بزرگان امت از امام صادق عليه السّلام نقل حديث كرده‌اند كه از آن جمله‌اند : يحيى بن سعيد ، ابن جريج ، مالك بن انس ، سفيان ثورى ، ابو عينيه ، ابو حنيفه ، ابو ايّوب سجستانى و ديگران » . « 1 » به نقل مورّخان ، محدّثان و عالمانى كه از كوثر علم و دانش امام صادق عليه السّلام بهره گرفته‌اند چهار هزار نفر بوده‌اند . « 2 » به هنگام بحث از تحوّلات تاريخ شيعه در عصر عباسيان بار ديگر به جايگاه و نقش امام صادق عليه السّلام در ترويج و تحكيم مبانى مذهب شيعه بازخواهيم‌گشت .

--> ( 1 ) . الفصول المهمّة ، ص 222 . ( 2 ) . ان اصحاب الحديث قد جمعوا اسماء الرواة عنه من الثقات ، على اختلافهم في الاراء و المقالات ، فكانوا اربعة الآف رجل ، الارشاد : 2 / 179 ؛ نيز ر . ك : الامام الصادق و المذاهب الاربعة : 1 / 67 .