فصل سوم مفهوم‌شناسى شيعه و تشيّع بازشناسى فراگير و دقيق رخدادهاى تاريخى و انديشهء هريك از فرقه‌هاى اسلامى ، زمانى فراهم و آسان است كه از يك‌سو ، مفاهيم و اصطلاحات و القاب مربوط با آن فرقه‌ها را به روشنى دريابيم و از سوى ديگر ، از خاستگاه تاريخى فرقه‌ها به‌طور كامل آگاه شويم ؛ چرا كه در آن صورت ، در تطبيق فروع و شاخه‌هاى هر فرقه بر عنوان‌هاى اصلى و كلى آن ، دچار ابهام خواهيم شد ؛ با اين حال ما در بررسى پديدارشناسانه بيشتر فرقه‌هاى اصلى ، بزرگ و يا كوچك اسلامى ، با تفاوت ديدگاه‌ها در اسباب نام‌گذارى ، خاستگاه و آغاز پيدايش آنها و به تبع آن خلط اصطلاحات فرقه‌اى و احيانا ابهام در مفهوم و مراد برخى از عناوين و القاب فرق روبه‌رو هستيم . اين پديده دربارهء شيعه و تشيّع ، به ويژه با توجه به برخوردارى اين گروه از تنوّع جريان‌هاى فكرى و دسته‌بندىها از يك‌سو ، و آميختگى گزارش‌ها و تحليل‌ها دربارهء آنها با حبّ و بغض‌هاى افراطى از سوى ديگر ، نمود بيشترى پيدا كرده است . شايد به اين دليل باشد كه سخن‌ها و ديدگاه‌هاى مختلف و احيانا متضاد دربارهء چيستى ، چگونگى و تاريخ پيدايش و رواج اين جريان فكرى و گونه‌هاى آن از ديگر فرقه‌هاى اسلامى بيشتر به چشم مىخورد .