على آقا نورى

86

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

منابع و مصادر اين خبر و نيز جايگاه علمى خود نويسنده براى ما روشن نيست هيچ‌يك از آثار مورد اشاره نيز از چنين گروهى نام نبرده‌اند . از اين جهت است كه مىتوان مدعى شد ، گاهى در يك نشست دوستانه و براساس يك نقل شفاهى ، كه از هيچ پايه علمى برخوردار نيست فرقه‌اى پا به عرصه وجود بگذارد و از آن‌جا نيز در صفحه فرهنگ‌هاى جامع فرقه‌نگارى جاى خود را باز مىكند . 3 . تكيه بر مضمون عددى حديث افتراق حديث حاكى از افتراق امت اسلامى به بيش از هفتاد ، يا هفتاد و سه فرقه ، از احاديث مشهور منسوب به پيامبر است كه نه‌تنها در بسيارى از كتاب‌هاى روايى شيعه و سنى آمده است ، بلكه بيشتر ملل و نحل‌نويسان گذشته نيز آن را پذيرفته ، بر اساس آن دسته‌بندىهاى خود را از فرق اسلامى سامان داده‌اند . در ميان كتاب‌هايى كه معاصران نيز دربارهء علم فرقه‌شناسى نوشته‌اند ، كمتر كتابى را مىيابيم كه به نحوى به اين حديث اشاره نكرده باشد . اين حديث با تعابير مختلفى گزارش شده ، اما مضمون اصلى و قرائت رايج آن را مىتوان به سه بخش صدر ( إخبار از كثرت فرقه‌گرايى در امم گذشته و بيشتر از آن در امت اسلام ) ، ذيل ( اشاره به نجات يكى از آنها و گمراهى و هلاكت ديگران ) و بخش پايانى ( تعيين مصداق فرقه ناجيه ) تقسيم كرد . مضمون اصلى و قرائت رايج‌تر اين حديث آن است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمودند : « از ميان امت‌هاى گذشته ، يهوديان به هفتاد و يك فرقه و نصارا ( مسيحيان ) به هفتاد و دو فرقه منشعب شدند و امت من نيز به هفتاد و سه فرقه منشعب خواهند شد و همان‌گونه كه در ميان امت‌هاى قبلى ، همه آنها به جز يك دسته ، ديگران همه اهل جهنم و يا در وادى گمراهى و هلاكت بودند ، امت اسلام نيز دچار چنين سرنوشتى خواهند بود . » در بخش پايانى نيز در بيان مصداق گروه ناجيه گزارش‌هاى متفاوت