گزارش‌هاى ديگر ارباب ملل و نحل يكسان نيست . از جمله مىگويد : پس از شهادت على عليه السّلام شيعه به سه دسته تقسيم شدند كه اين سه دسته اصل و ريشه تمام فرقه‌هايى است كه بعدها به وجود آمدند . اين دسته‌هاى شيعى از نگاه وى عبارت است از : 1 . اصحاب نسق ( امامت پىدرپى ) ، يعنى كسانى كه قائل به پيوستگى و ادامه امامت و وصايت ، در فرزندان على عليه السّلام هستند و بر اين باورند كه مصاديق و ويژگىهاى امامان بنابر نص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تا قيام قيامت مشخص شده است . وى زيديه را نيز از اصحاب نسق مىشمارد . 2 . غاليان ، كه همان اصحاب عبد الله بن سبأ و پيروان رشيد هجرى هستند . اينان معتقد به زنده بودن امام على عليه السّلام هستند . 3 . اصحاب اختيار ، كه معتقدند نص خاصى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر امامت على عليه السّلام نرسيده و گزينش او براى امامت ، پس از كشته شدن عثمان ، به اختيار و اراده خود مسلمانان بود و بعد از على عليه السّلام نيز چون فرد ديگرى جز حسن بن على به كتاب و سنت آگاه نبود ، امت او را به امامت برگزيدند . وى در اين كتاب فرقه‌هاى شيعى قائل به نسق را تا امام رضا عليه السّلام ادامه مىدهد . 5 . مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلين ؛ ابو الحسن على بن اسماعيل الاشعرى ( - 320 ق ) ، تصحيح : هلموت ريتر . اين اثر ، از مهم‌ترين آثار بازمانده از اشعرى به عنوان پيشواى اشاعره و از كهن‌ترين و معتبرترين منابع دانش فرقه‌شناسى است . نويسنده در اين كتاب به بيش از صد فرقه از فرقه‌هاى اسلامى اشاره كرده و گاهى بر محور فرق و صاحبان آن‌ها و گاهى با طرح موضوعات كلامى ، انديشه‌هاى مختلف فرقه‌اى را دربارهء موضوعاتى چون امامت ، انسان ، ايمان و كفر ، خدا و صفات او و برخى از مباحث معرفت‌شناسى و جهان‌شناسى گزارش مىكند . پردازش اين اثر ناهمگون بوده و