على آقا نورى

306

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

ادامه سلسله امامت در ميان فرزندان وى بازايستادند . پيدايش و رواج اصطلاح « قطعيه » براى معتقدان به جانشينى امام رضا عليه السّلام و امامان بعدى در آن دوران ، و نيز اخبار رسيده بر ضد گروهى به نام واقفه در تقابل با اين گروه بوده است . آنچه در اينجا بدان مىپردازيم مربوط به واقفه به معناى فوق است . هرچند تمامى گونه‌هاى فرقه‌اى واقفه به تاريخ پيوسته‌اند ، اما بررسى چگونگى و عوامل شكل‌گيرى واقفه به معناى رايج آن از جهات ذيل قابل اهميت است . 1 - حضور قابل توجه و ملموس صاحبان اين عقيده در ميان اصحاب امام كاظم عليه السّلام به همراه شهرت و برجستگى برخى از آنها در ميان شيعيان . 2 - رشد و رواج انديشه و حركت اين گروه بعد از شهادت امام كاظم عليه السّلام و مقابله امامان بعدى ، به ويژه امام رضا عليه السّلام ، و امام جواد عليه السّلام با انديشه آنان . 3 - وجود برخى از بزرگان و محدثان واقفى در سلسله اسناد روايات و احاديث امامان به ويژه روايات مربوط به مهدويت . 4 - استناد پيروان آنها به دلايل نقلى و احاديث منقول از امامان شيعه . افراد اين گروه ، به جز انكار رحلت امام هفتم ، انديشه كلامى و عقايد منسجم ديگرى مطرح نكردند تا بتوانند خود را ماندگار كنند ، امّا عوامل فوق تا حدودى توانست به ادامه حيات آنها تا مدت زيادى كمك كند . ب ) عوامل پيدايش واقفه بعد از درگذشت امام موسى بن جعفر عليه السّلام در سال 183 هجرى ، گروهى از برجسته‌ترين ياران و وكلاى آن حضرت اين قول را مطرح كردند كه وى زنده و از نظرها پنهان است و به زودى ( و حتى بنابر برخى گفته‌ها در فاصله هشت ماه ) به عنوان قايم آل محمد ظهور خواهد كرد . « 1 » گزارش‌گران ديدگاه يكسانى از عقايد اين

--> ( 1 ) . كشى ، شماره 760 ، 871 .