بياوريم امروزه نيز ما شاهد غاليان بسيارى هستيم . اين نويسنده نخستين سخنگوى اين گروه را در جامعه شيعه مفضل جعفى دانسته و دربارهء پيامد فرقه‌اى مهم و ماندگار انديشه وى مىگويد چند دهه بعد در اواسط قرن سوم ، محمد بن نصير نميرى از دانشمندان برجسته بصره و از پيروان مفضل و محمد بن سنان مكتب آن دو را با افزودن عقائد باطنى ديگر در باب حلول و تناسخ به صورت اوليه خطّابى آن بازگرداند . او شانس آن را يافت كه يكى از مقامات بالارتبه حكومت ، محمد بن موسى بن حسن بن فرات ، از اعضاى خاندان متنفذ بنو فرات و پدر على بن فرات ( متوفى 312 ) وزير المقتدر بالله عباسى ( 295 - 320 ) به او بگرود و از وى حمايت كند . مذهب نصيرى به اين شكل متولد شد ، اما تدوين و تكميل و بنياد اساسى آن به دست يكى از جانشينان بعدى محمد بن نصير ، حسين بن حمدان ( متوفى 346 يا 358 ) انجام گرفت و از آن پس به شكل يك فرقه غالى در جامعه اسلامى تداوم يافت كه اكنون تعداد پيروان آن در مجموع سوريه و لبنان و تركيه به چندين ميليون نفر بالغ مىشود . اما قسمت اعظم مفوضه از پيوستن به اين مذهب جديد - و به معنايى احيا شده - خوددارى كرده و تا پايان دوره ائمه كه مورد بحث ما در اين فصل است همچنان در صفوف شيعه اماميه باقى ماندند . « 1 » ب ) عوامل پيدايش غلو به رغم همه مخالفت‌هاى امامان و برخى از اصحاب آنها ، اين پديده بيش از همه در ميان شيعيان و منسوبان به اهل بيت رخ نمود . هرچند امروزه بررسى و آسيب‌شناسى پيامدهاى فرهنگى و اجتماعى غلو در بدنه و بستر تفكر و عقايد فرقه‌هاى شيعى ، از اهميت بيشترى برخوردار است ، اما اين مهم در رسالت اين

--> ( 1 ) . همان ص 40 - 42