مقابل را به خروج از دين متهم كرده باشند ، دور از انتظار نيست كه گزارش‌گران غيرشيعى نيز بعد از شنيدن اين اختلافات ، كه البتّه بسيارى از آنها با هوشمندى امامان شيعه رفع و رجوع شد ، اختلافات را بزرگ‌تر كرده و حتى از فرقه‌هايى به نام زراريه ، يونسيه ، هشاميه ، نعمانيه [ به تعبير آنان شيطانيه ] نام ببرند . 4 . طرح دعاوى مهدويت ، رجعت و ناميرايى براى ائمه اصل موضوع مهدويت و ظهور و قيام فردى از خاندان پيامبر با عنوان و لقب « مهدى » از ديرباز و قبل از شكل‌گيرى فرقه‌هاى شيعى در ميان مسلمانان مطرح بوده است . « 1 » چنين باورى برخاسته از احاديث فراوان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در باب ظهور مهدى موعود ، در ميان بيشتر فرقه‌هاى اسلامى استوار شده بود . امامان شيعه نيز اگرچه در طول زمان با بيان ويژگىهاى زمان ظهور تا حدود زيادى آن را روشن‌تر ساخته بودند ، اما اين روشنايى به گونه‌اى نبود كه راه را براى هرگونه شبهه و ادعايى ببندد . از اين‌رو همواره اختلاف بر سر تعيين مصداق آن در قرون نخست ادامه داشت و با توجه به آن‌گاه‌وبيگاه افرادى با بهره‌بردارى از اين انديشه ، مدعى آن مىشدند و يا آن را بر فردى از خاندان اهل بيت تطبيق مىكردند . از ويژگىها و رسالت‌هاى بارز و مورد اتفاقى كه در احاديث نبوى براى اين منجى ذكر شده و امامان نيز به ترويج و تبيين آن پرداخته بودند ، قيام و تشكيل دولت اسلامى و نجات مردم از ظلم و جور ستمكاران است . بحث و بررسى دعاوى مهدويت به‌طور عام در رسالت اين نوشتار نيست . با بررسىهاى تاريخى و نيز ظهور برخى از مدعيان مهدويت و حتى اقبال مردم به آنها روشن مىشود كه اين انديشه و انتظار حداقل از اواخر قرن اول ، جاى خود را

--> ( 1 ) . براى اطلاع از احاديث مهدويت نك : لطف الله صافى ، منتخب الاثر .