از اين‌رو مىتوان گفت آنچه كه از همه بيشتر ، اسباب آغازين انشعاب علويان را به دو شاخه بنى الحسن و بنى الحسين فراهم ساخت و به شكل‌گيرى رسمى و رواج تفكر زيديه نيز كمك كرد ، ادعاهاى خارج از ظرفيت عبد الله محض بود . وى كه نزد برخى شيعيان داناترين فرد از اهل بيت و صاحب سيف رسول به حساب مىآمد « 1 » براى فرزندش محمد بن عبد الله معروف به « نفس زكيه » با عنوان قائم آل محمد بيعت گرفت و ادعاى مهدويت وى را مطرح ساخت . قيام نفس زكيه در سال 145 هجرى با زمينه‌سازىهاى قبلى پدرش موجب شد كه برخى از شيعيان به او بپيوندند و با او به عنوان قائم و منجى موعود بيعت كنند . انتظار قائم و نجات‌بخشى نفس زكيه به گونه‌اى در ميان برخى از شيعيان رسوخ كرده بود كه حتى برخى بعد از كشته شدن وى معتقد بودند كه او نمرده و به زودى ظهور خواهد كرد . « 2 » در جريان همين قيام بود كه امام صادق عليه السّلام هيچ اقبالى به دعوت آنها نكرد . « 3 »

--> ( 1 ) . مجلسى ، ج 1 ، ص 349 ؛ كشى ، ص 427 ؛ صفار ، بصائر الدرجات ، ص 66 . ( 2 ) . نوبختى ، ص 62 . دربارهء اختلافات و مشاجرات نفس زكيه با امام صادق عليه السّلام ، نك : كلينى ، ج 1 ، ص 358 ؛ ج 2 ، ص 155 ؛ ج 3 ، ص 507 ؛ ج 8 ، ص 363 - 364 ، صفار ، ص 156 و 160 ؛ كشف الغمة ، ج 2 ، ص 383 - 386 . ( 3 ) . اربلى ، كشف الغمة ، ج 2 ، ص 382 - 385 ، كلينى در اصول كافى دربارهء برخورد صاحب اين قيام با امام صادق عليه السّلام گزارشى آورده است كه نقل آن مناسب مىنمايد : « . . . در اين هنگام محمد بن عبد الله ظهور كرد و مردم را به بيعت خود دعوت نمود و من سومين كس از بيعت‌كنندگانش بودم . مردم اجتماع كردند . . . چيزى نگذشت كه امام صادق عليه السّلام را آوردند و در برابرش نگه داشتند . عيسى بن زيد به او گفت : أسلم تسلم ( تسليم شو تا سالم بمانى ) امام صادق عليه السّلام فرمود : مگر تو بعد از محمد صلّى اللّه عليه و آله پيغمبرى تازه آورده‌اى ؟ ( محمد صلّى اللّه عليه و آله در نامه‌هاى خود به سلاطين كفار مىنوشت : أسلم تسلم ) محمد گفت : نه ، بلكه مقصود اين است كه : بيعت كن تا جان و مال و فرزندانت در امان باشند و به جنگ كردن هم تكليف ندارى . امام صادق عليه السّلام فرمود : من توانايى جنگ و كشتار ندارم و به پدرت دستور دادم و او را از بلايى كه او را احاطه كرده بود برحذر داشتم ولى حذر در برابر قدر سودى نبخشد . پسر برادرم ! به فكر استفاده از جوان‌ها باش و پيران را واگذار . محمد گفت : سن من و سن تو خيلى نزديك به هم است . امام صادق عليه السّلام فرمود : من در مقام مبارزه با تو نيستم و نيامده‌ام تا نسبت به -